و آشكار سازندهء راههاى خوشبختى و سعادت ، محمّد ( ص ) و خاندان پاك و پاكيزهء او باد . پس از سلام و درود بايد توجه داشت كه والاترين علوم دين بلكه شريفترين آنها ، علم تفسير قرآن كريم است كه اساس ساير علوم دينى است ، زيرا ، تمام آنها از قرآن مجيد و فرقان حميد ( ستوده ) گرفته شده و از آن اقتباس گرديده است .
اين كتاب عزيز كه از هيچ سو به آن باطل راه نمىيابد در حقيقت مانند قانون اساسى اسلام است و هيچ خشك و ترى از امور دنيا و آخرت وجود ندارد مگر آن كه در اين كتاب آمده است .
علم تفسير ، مجملات « 1 » اين كتاب را روشن مىسازد و محكمات « 2 » ، متشابهات « 3 » ، مطلقات « 4 » ، مقيدات « 5 » ، ناسخ و منسوخ « 6 » را از يكديگر متمايز مىنمايد . بنا بر اين ، موضوع تفسير ، بيان آيات قرآن و غايت آن ، علم به كلام الهى ، و غايت نهايى آن ، تكميل نفس به سبب معرفت ، و عمل بدان و تحقّق به حقايق و درك معارف آن ، مىباشد . هر چيزى كه موضوع و غايتش چنان و الا باشد ، بىشكّ از شريفترين علوم است .
از اين رو ، تفسير قرآن كريم ، از زمان رسول خدا - صلّى اللّه عليه و
هامش
حق و باطل را از هم جدا مىكند .
( 1 ) مجملات مجمل لفظى است كه دلالت آن واضح نباشد و مراد متكلّم معلوم نگردد .
( 2 ) محكمات محكم ، لفظى است كه حكم قطعى است و شكّ و شبههاى در آن از جهت لفظ يا معنى راه ندارد .
( 3 ) متشابهات متشابه لفظى است كه معنى آن واضح و آشكار نيست و لفظ داراى معانى و وجوه متعددى است .
( 4 ) مطلقات مطلق ، لفظى است كه به قيد مقيّد نباشد .
( 5 ) مقيّدات مقيد لفظى است كه به قيد مقيّد باشد .
( 6 ) ناسخ ، آيهاى است كه آيهء نازلهء قبلى را نسخ كند .