اين عبارت يا عطف بر عبارت « يكذبون » يا بر عبارت «
فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ
» يا بر «
يُخادِعُونَ اللَّهَ
» يا بر «
يَقُولُ آمَنَّا بِاللَّهِ
» مىباشد .
« لا تفسدوا » از مصدر افساد است و افساد به معنى تغيير و دگرگونى چيزيست از آن حالتى كه دارد يا منع كردن چيزى است از كمال مقتضى آن .
منظور از « ارض » ، زمين ، اعمّ از زمين عالم كبير يا عالم صغير « 1 » مىباشد و خروج از طاعت عقل و امام افساد در عالم صغير است كه منجر به افساد در عالم كبير يا افساد بزرگ مىشود كه آن استهزاء به امام و كشتن اوست . آنچه كه به سلمان - رضى اللّه عنه - نسبت داده شده است كه گفت : اين آيه ، شامل حال افرادى مىشود كه هنوز نيامدهاند و دلالت دارد بر اينكه آيه دربارهء منافقان امّت بعد از رسول نازل شده است .
قالُوا إِنَّما نَحْنُ مُصْلِحُونَ
اصولا منكران توحيد و رسالت و ولايت مىپندارند كه در كارشان خير و صلاح بوده ؛ شر و فسادى در ميان نيست . اين مطلب عموميّت دارد كه هر موجود با شعور در كردار خود آهنگ خير و صلاح دارد و به نيّت خير و صلاح كار مىكند . چنان كه : به بعضى از صحابه منسوب است
هامش
( 1 ) مراد از عالم كبير جهان وجود است كه بنا به قول رواقيان و بعضى از عرفا انسان كبير است . منظور از عالم صغير ، انسان است كه بنا به فرمودهء على ( ع ) عالم كبير در او منطوى است آنجا كه مىفرمايدأ تحسب « أ تزعم » انك جرم صغير * و فيك انطوى العالم الاكبرمرحوم نور على شاه : قدّس سرّه . در كتاب صالحيه در ابتداى مبحث حضرت انسان كامل مىگويد : دنيا ظهور ظاهر انسان است و آخرت جلوهء باطن انسان ، است ، ازل و ابد در او مجتمع است ، مبدأ و منتهى از او و به اوست ، ظاهر و باطن و اول و آخر است .گرچه در صورت نمودار دو عالم گشتهام * چون به معنى بنگرى هر دو جهان منبودهام .