همچنين است حكم نوشتن و گوش فرا دادن به آيات قرآن كه تكليف شده است : تضرّع و زارى نمايد و از خدا درخواست كند كه او را به آفتهائى كه در آن واقع شده بينا سازد و از خدا آمرزش بخواهد و توبه و انابه نمايد . و براى مثال چنين شخصى است كه انبياء ( ع ) اوّلين چيزى كه فرمودند اين بوده است كه : «
يا قَوْمِ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ
» « 1 » : يعنى ؛ اى قوم از پروردگارتان آمرزش خواهى كنيد و سپس توبه نمائيد و به سوى او بازگشت كنيد .
و اگر كسى در بين حالت رحمانيت و شيطانيت باشد ؛ هر حالتى كه بر او غالب شود بر حسب همان حالت داراى حال و حكم و تكليف خاصّى است . اگر دو حالت مساوى باشد ؛ حكم ديگرى خواهد داشت .
و صاحب اين حالت هماره رنج بسيار و اندوه طولانى دارد زيرا با مقتضيات حيوانى آرام نمىگيرد تا از آن بهرهمند گردد و از مقتضيات عقلانى لذّت نمىبرد تا بدان وسيله آرامش پيدا كند و قول خداى تعالى در حق چنين شخصى نازل شده است :
يُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَيَقْتُلُونَ وَ يُقْتَلُونَ
« 2 » در راه خدا پيكار مىكنند مىكشند و يا كشته مىشوند .
روز و شب در جنگ و اندر كشمكش * كرده چاليش اوّلش با آخرش
و گاهى ( پس از كشمكش درونى ) حالت نادانى و شيطانى بر او چيره مىگردد ؛ كه در اين صورت در خواندن و شنيدن قرآن حكم دستهء اوّل ( شيطان صفتان ) را پيدا مىكند . گاهى حالت رحمانيت بر او غالب
هامش
( 1 ) سوره هود ، آيه 54
( 2 ) توبه - 112