خلاصهء مطالب گذشته
1 . حسن و قبح دو امر واقعى تكوينى و غير مجعول است كه عقل آن را درك مىكند .
2 . فعل حسن هر فعلى را گويند كه عقل وقوع و صدور آن را حسن بداند و فعل قبيح هر فعلى را گويند كه عقل وقوع و صدور آن را قبيح بداند .
3 . برخى اصوليون معتقدند حسن عقلى هر كارى مستلزم امر شارع بدان كار است و قبح عقلى هر كارى مستلزم نهى شارع از آن كار است . ولى برخى ديگر با دقت در اين امر ، تفصيلى دادهاند و گفتهاند حسن و قبح دوگونه است : 1 . حسن و قبحى كه متأخر از حكم شرعى است ؛ بدين معنا كه ، انجام دادن امر شارع به اعتبار اطاعت امر مولى ، حسن و انجام دادن نهى او به اعتبار مخالفت نهى مولى ، قبيح است . 2 . حسن و قبحى است كه عقل ، با صرف نظر از امر و نهى شارع ، بدان پى مىبرد . در نوع اول ملازمهاى ميان حسن عقلى عمل و امر شرعى بدان وجود ندارد ؛ چون در غير اين صورت تسلسل پديد مىآيد . ولى در نوع دوم ملازمه ثابت است .