خلاصه مطالب گذشته
راههايى براى اثبات معاصرت سيره با زمان معصومين عليهم السّلام وجود دارد :
1 . راه اول آن است كه از وجود سيره در حال حاضر وجود آن را در گذشته كشف كنيم ؛ زيرا سيره عقلاييه ناشى از نكات فطرى و سليقه نوع بشر است كه به سختى متحول مىشود . ولى اين راه مبتنى بر دو نكته است كه هر دوى آنها باطل است : اولا تحول تدريجى سيره دشوار نيست و ثانيا گاه سيره عقلائيه ناشى از شرايط زمانى و مكانى و محيط و جوّ حاكم است .
2 . راه دوم آن است كه به تاريخ عمومى يا به رواياتى كه بيانگر گوشههايى از زندگى مردم است ، مراجعه كنيم .
3 . راه سوم آن است كه بگوييم ، مثلا اگر سيره متشرعه در جواز مسح با قسمتى از كف دست كه طريق طبيعى و معمول است ، منعقد نباشد و مسح با تمام كف كه امرى نامأنوس و غير طبيعى است در رفتار مردم آن زمان وجود داشته باشد ، لازمهاش بحث و گفتگو در اطراف مسئله و به ميان آمدن سؤالها و جوابهاى بسيار است كه بايد لااقل بخشى از آنها به ما برسد و چون نرسيده است ، پس بحث و گفتگويى در كار نبوده است ؛ يعنى سيره بر همان امر طبيعى و معمول منعقد بوده است . البته اين راه مشروط به شرايطى است كه هرگاه حاصل باشد ، مىتواند به يقين برساند .
4 . راه چهارم آن است كه اگر مثلا سيره عقلا در اخذ به ظواهر در زمان معصومين منعقد نبوده باشد ، لازمهاش آن است كه سيرهء ديگرى به عنوان بدل در كار بوده باشد و چون سيرهء بدل پديدهاى غريب و نامأنوس خواهد بود ، بايد به نحوى به ما منعكس شود ، ولى چنين نشده است ، پس همان سيره منعقد بوده است .