غير أنّ الطريقة التي نتغلّب بها على هذه الصعوبة تتمّ كما يأتي : نطرح القضيّة الشرطيّة القائلة : لو كان قد ردع المعصوم عن السيرة لوصل إلينا ، و التالي باطل لأنّ المفروض عدم وصول الردع ، فالمقدّم مثله [ في البطلان ، يعني أنّ المعصوم لم يردع عن السيرة ] . و وجه [ التلازم بين المقدّم و التالي في القضية ] الشرطيّة أنّ الردع عن سيرة عقلائيّة مستحكمة [ مثل العمل بالظواهر ] لا يتحقّق بصورة جادّة بمجرّد نهي واحد أو نهيين ، بل يجب أن يتناسب حجم الردع مع قوة السيرة و ترسّخها . فالردع إذن يجب أن يتمثّل في نواه كثيرة ، و هذه النواهي بنفسها تخلق ظروفا مناسبة لأمثالها [ أي لنواه اخرى أمثال هذه النواهي ] ؛ لأنّها تلفت أنظار الرواة إلى السؤال [ حيث إنّ السيرة كانت راسخة فالردع عنها يعتبر
شرح
ردع كرده باشد ، به ما مىرسد و تالى باطل است ، زيرا مفروض عدم وصول ردع است ، پس مقدّم نيز همچون تالى [ باطل ] است و وجه [ تلازم در ] اين قضيهء شرطيه آن است كه نسبت به سيره عقلائيهاى كه مستحكم است ، با يك نهى و دو نهى ، ردع به صورت جدّى محقق نمىشود ، بلكه لازم است حجم ردع متناسب با قوّت سيره و راسخ بودن آن باشد . پس در اين حال [ كه سيره مستحكم است ] ، لازم است كه ردع در قالب نواهى بسيارى شكل پذيرد و خود اين نواهى زمينههاى مناسبى براى نواهى مشابه به وجود مىآورد ، زيرا اين نواهى [ كه در اول صادر شده است ، ] نظر روات را به سؤال معطوف مىدارد و [ در نتيجه ] سؤالها و جوابها بسيار مىگردد . [ مثلا اخذ به ظاهر اگر باطل و منكر باشد ، چون در حدّ سيره و مورد عمل همگان بوده است ، شارع در مبارزه با آن بايد اقدام جدى و قوى صورت دهد ؛ يعنى هر منكرى شيوع بيشترى داشته باشد ، دايرهء مبارزه با آن نيز شايعتر خواهد بود ؛ چنان كه زنده به گور كردن دختران و رباخوارى و كارهايى از اين قبيل ، نسبتا شايع بود و ما مىبينيم كه در نهى از آن نصوص بسيارى در دست است . ] اسباب ضبط اين نواهى نيز از طرف روات كاملا فراهم بوده است ، [ چون از جمله امور سياسى و مسائل مربوط به حكومت نبوده كه دشمنان آن را مخفى دارند ، ]