اثبات الصدور [ للدليل الشرعي ] لكي نعمل بكلام بوصفه دليلا شرعيا لا بدّ من إثبات صدوره [ - الكلام ] من المعصوم و ذلك بأحد الطرق التالية :
الأوّل : التواتر ، و ذلك بأن ينقله [ - الكلام ] عدد كبير من الرواة ، و كلّ خبر
شرح
اثبات صدور
تا بدين جا بحث حجيت ظهور به پايان رسيد . در پيش گفتيم كه در دليل شرعى ، چه لفظى باشد يا غير لفظى ، سه بحث مطرح است : اول بحث دلالت و ظهور ، دوم بحث حجيت ظهور و سوم بحث اثبات صدور . اكنون به بحث سوم مىپردازيم ، ولى چنان كه تاكنون ملاحظه شد ، تمركز مباحث روى ادله لفظى بود و دربارهء ادلهء غير لفظى بعد از اين سخن خواهيم گفت . اگر بخواهيم به يك دليل شرعى لفظى عمل كنيم ، بايد پيش از هر چيز دليل بودن دليل به طريقى ثابت شود ، و گرنه در صورتى كه اصلا چنين كلامى از شارع صادر نشده بود ، بلكه روايتى ساخته و پرداختهء دشمنان اسلام باشد ، ديگر حجت نيست « 1 » .براى اثبات صدور چهار طريق وجود دارد :
طريق اول تواتر است .
به اين معنا كه آن دليل شرعى لفظى ناقلين بسيار داشته باشد ؛ به گونهاى كه كثرت جمعيت آنها ما را از شك و شبهه به درآورد و احتمال كذب يا اشتباههامش
( 1 ) . قرآن دليل شرعى لفظى است ، ولى بحث اثبات صدور نسبت به آن مطرح نمىشود . چون شكى نداريم اين قرآنى كه در دست ماست ، همان قرآنى است كه خدا بر پيامبر نازل كرد . يعنى قطعى السند است .