سلجوقى - عباسى با فاطميان را درك كرده بودند و مىدانستند كه هر كدام از آنان بدان سبب در پى كسب توجه به حرمين و اهتمام به امور آن هستند كه خطبه به نامشان خوانده شود ، و اين كه هر دو دولت حاضرند تا در حد توان خود ، به صورت مادى و معنوى به حكومت مكه كمك كنند تا در ازاى آن ، اين افتخار را براى خويش كسب نمايند . امراى حجاز نيز به خوبى از اين رقابت بهرهء مادى و معنوى مىگرفتند تا بتوانند شرافت حجاز را در اوج عزّتمندى نگاه دارند و بسا در پى استفاده از اين امر براى سامان دادن به وضع امارت خود بودند . به همين سبب بود كه گاه در خطبه خواندن به نام يكى از آن دو دولت درمانده مىشدند ، چرا كه هر دوى آنان مال و خلعت فرستاده بودند . « 1 »
پيش از اين گفتيم كه در سال 457 / 1065 نام فاطميان در خطبه مىآمد ، اما در همان سال شريف دستور داد تا آن را قطع كرده نام عباسيان را در خطبه بياورند . « 2 » در سال بعد ، 458 / 1066 نام عباسيان حذف گرديد و خطبه به نام فاطميان خوانده شد . « 3 » اما در سال 459 / 1067 بار ديگر نام فاطميان از خطبه حذف گرديد و خطبه به نام عباسيان خوانده شد ، زيرا ارسال كمك از سوى فاطميان به مكه قطع شده بود . « 4 » در اين وقت ، خليفهء فاطمى ، اموالى را براى امير مكه فرستاد و او را به خاطر حذف نامش از خطبه ،
هامش
( 1 ) . فاسى ، شفاءالغرام ، ج 2 ، ص 312 ؛ رفعت ، مرآة الحرمين ، ج 1 ، ص 253
( 2 ) . فاسى ، العقد الثمين ، ج 1 ، ص 440 ؛ ابن فهد ، اتحاف ، ج 2 ، ص 470 ؛ سخاوى ، التحفة اللطيفه ، ج 2 ، ص 466
( 3 ) . قلقشندى ، صبح الاعشى ، ج 4 ، ص 275 ؛ ابن فهد ، اتحاف ، ج 2 ، ص 470
( 4 ) . فاسى ، العقد الثمين ، ج 1 ، ص 441