نام عباسيان و سلجوقيان از خطبه حذف شد و اعزام كاروان حج از عراق متوقف گرديد . « 1 » با اين حال ، خمارتكين در برخورد با حجاج ، رفتار خوبى داشت . « 2 »
پس از خمارتكين شمارى از اميران ، منصب امير الحاج را در اختيار گرفتند كه معروف ترين آنها نظر بن عبداللَّه جيوشى خادم بود كه براى مدتى بيش از بيست سال اين منصب را در اختيار داشت و شايستگى و قدرت خود را در برخورد با حجاج و رعايت حال آنان نشان داد . « 3 » پس از وى ، قايماز ارجوانى ( 540 - 554 / 1145 - 1159 ) اين منصب را در اختيار گرفت . وى كسى بود كه در به دو ورودش به مكه ، شريف او را بسيار كوچك و حقير پنداشت و به فكر تسلط بر كاروان عراق افتاد . قايماز نتوانست در حمايت از حجاجى كه با او بودند كارى از پيش ببرد و آنان به بدترين صورت بازگشتند . تفصيل اين ماجرا بر حسب آنچه مورخان نوشته اند ، چنين است كه وقتى كاروان به اميرى قايماز به مكه رسيد ، شريف او را كوچك شمرد و در حجاج طمع كرد . قايماز كه خود را عاجز در دفاع از حجاج ديد ، به آنان پيشنهاد كرد كه به عربها مالى بپردازند تا دست از سر مردم بردارند . او معتقد بود كه مصلحت در اين است كه مالى به آنان بدهيم و از شر آنان در امان باشيم . حجاج از اين كار خوددارى كردند . قايماز به خاطر حفظ سلامت حجاج آنان را تهديد كرد كه اگر مالى نپردازيد ، به زيارت قبر رسول صلى الله عليه و آله نخواهيم رفت تا عربها به ما تعرّض
هامش
( 1 ) . ابن خلدون ، العبر ، ج 4 ، ص 103
( 2 ) . سبط بن جوزى ، مرآة ، ص 226 ، 237
( 3 ) . ابن جوزى ، منتظم ، ج 10 ، ص 142 - 141