كه در مراتب متعدّده ظهور كرده ، و عين واحدة ( 1 ) كه وجود مطلق است هموست ( 2 ) كه عيون كثيره است به اعتبار مظاهر متكثّره .
* متن
فانظر ما ذا ترى « قالَ يا أَبَتِ افْعَلْ ما تُؤْمَرُ » و ( 3 ) الولد عين أبيه . فما رأى يذبح سوى نفسه . « و فداه * ( بِذِبْحٍ عَظِيمٍ ) * » ، فظهر بصورة كبش من ظهر بصورة انسان و ( 4 ) ظهر بصورة ولد : لا ، بل به حكم ولد من هو عين الوالد . « وَخَلَقَ مِنْها زَوْجَها » : فما نكح سوى نفسه ( 5 ) .
فمنه الصّاحبة و الولد و الأمر واحد في العدد .
* شرح
اشارت است بدان ( 6 ) كه إبراهيم ( 7 ) در صورت ذبح ذبيح الله نمىديد ، جز آن كه خود ، خود را خواهد كشت . و اين صورت افناى انانيّت اوست ( 8 ) . و آن كه به صورت آدم ظاهر شده ، همانست كه به صورت حوّا بر آمده چنان كه ( 9 ) آن كه به صورت إبراهيم به والدى ظاهر شد ( 10 ) ، به صورت اسحاق به ولدى ( 11 ) ظهور كرد و آن كه به صورت اسحاق ظاهر شد ( 12 ) ، همانست كه به صورت كبشى ( 13 ) ظهور كرد . و همچنانچه ( 14 ) إبراهيم نديد جز نفس خود را ، كه مىبايد ( 15 ) كشت ، آدم نيز جز نفس خود را نكاح نكرد . پس صاحبه كه حوّاست از آدم باشد ، و ولد كه إبراهيم است به نسبت با آدم پدر ( 16 ) است به نسبت با اسحاق ، هم از وى باشد . و اسحاق ( 17 ) كه ولد است به نسبت با إبراهيم ، هم از إبراهيم باشد .
هامش
( 1 ) س : واحد .
( 2 ) د : هم اوست .
( 3 ) س : « و » ندارد .
( 4 ) د ، س ، و : فظهر .
( 5 ) س : « نفسه » ندارد .
( 6 ) د : « بدان كه » ندارد .
( 7 ) د ، س : خليل .
( 8 ) د ، س : است .
( 9 ) د ، س : چنانچه .
( 10 ) د ، س : شده .
( 11 ) د : بوالدي . د ، س : كرده .
( 12 ) د ، س : شده .
( 13 ) س : كبش . د : كرده .
( 14 ) س : هم آن چه .
( 15 ) س : مىبايست كشت .
( 16 ) د ، س : و پدر است .
( 17 ) د ، س : و اسحاق هم از إبراهيم بود .