ديگر به آن منضمّ گشته تا ( 1 ) آن عدد در آن مرتبه از غير آن عدد جدا مىگردد . و اين هيأت اجتماعيّهء آن مرتبه است از معدودات و اسم جمع آحاد خود از وى منفكّ نيست . زيرا كه آن به مثابهء جنس است اين مراتب را . پس دو ، حقيقتى واحدة است ممتاز از سه ، و سه ( 2 ) حقيقتى واحدهء ممتاز از چهار إلى غير نهاية . قوله « فما عين واحدة » يعنى اگر مراتب همه يكيست ( 3 ) به حسب رجوع آن با جمع اعداد ( 4 ) ، پس آن كه عين واحد ( 5 ) است از مراتب ( 6 ) اثنين و ثلاثة و غيره ، عين ما بقى است ( 7 ) از اعداد .
* متن
فالجمع يأخذها فنقول ( 8 ) بها منها ، و نحكم ( 9 ) بها عليها . قد ظهر في هذا القول عشرون مرتبة ، فقد دخلها التّركيب فما تنفكّ ( 10 ) تثبت عين ما هو منفىّ عندك لذاته .
* شرح
يعنى درين قول مذكور كه « فإن لكل مرتبة حقيقة » ، بيست مرتبه حاصل مىشود : اول مرتبهء واحد . 2 - مرتبهء اثنين . 3 - مرتبهء ثلاثة . 4 - مرتبهء اربعه . 5 - مرتبهء خمسه . 6 - سته . 7 - سبعه . 8 - ثمانية . 9 - تسعه .
10 - عشره . 11 - عشرين . 12 - ثلاثين . 13 - أربعين . 14 - خمسين .
15 - ستّين . 16 - سبعين . 17 - ثمانين . 18 - تسعين . 19 - مائة .
20 - ألف .
پس لا يزال تو در هر مرتبه اى از مراتب ( 11 ) اثبات عين آن ( 12 ) مىكنى كه آن لذاته نزد تو منفى است در مرتبهء ديگر ، چنان كه ( 13 ) واحد ، كه از ( 14 ) عدد نيست ، با آن كه عين
هامش
( 1 ) د : با آن .
( 2 ) س : « و سه » ندارد .
( 3 ) د ، س : يكى است .
( 4 ) د : آحاد .
( 5 ) د ، س : واحدة .
( 6 ) س : مرتبه .
( 7 ) د ، س : بود .
( 8 ) د ، س ، و : فيقول .
( 9 ) د ، س ، و : يحكم .
( 10 ) د ، س ، ع : تنفكّ . و ينفكّ .
( 11 ) س : آن مراتب .
( 12 ) د ، س : آن چيز .
( 13 ) د ، س : چنانچه .
( 14 ) د ، س : كه او از عدد نيست يا آن .