و الظَّاهر و الباطن . فهو عين ما ظهر ، و هو عين ما بطن في حال ظهوره و ما ثمّ ( 1 ) من يراه غيره ، و ما ثمّ من يبطن ( 2 ) عنه . فهو ( 3 ) ظاهر لنفسه باطن عنه و هو المسمّى أبا سعيد الخرّاز و غير ذلك من اسماء ( 4 ) المحدثات .
* شرح
يعنى خرّاز كه از كمّل ( 5 ) است شاهد است كه حق را نتوان شناخت مگر بجمع بين الأضداد كه در عين بطون ( 6 ) ، ظهور دانى ، و در عين ظهور ( 7 ) بطون شناسى ، و اين حد عقل نيست كه اثبات امور مختلفهء شيء واحد را جز به عوالم مختلفه نتوان كرد . و اين ، عارف داند كه جز او در ( 8 ) وجود هيچ نيست . پس اگر ظاهر ( 9 ) است به نفس خود ظاهر است ، چون ظهور او بر عارف و اگر باطن است از نفس خود باطن است ، چون بطون او از محجوب . و عارف ( 10 ) و محجوب هر دو ، جز دو مظهر از مظاهر او نيستند . و سخن شيخ اينجا ( 11 ) محقّق گردد كه حق ( 12 ) ، كه مسمّى است به اسم محدثات ، چه ابو سعيد و چه غيره ( 13 ) .
مرا گر مايه اى ( 14 ) بينى بدان كان مايه ( 15 ) او باشد
و گر ( 16 ) تو سايه اى بينى بدان كان سايه من باشم
* متن
فيقول الباطن لا إذا قال الظَّاهر أنا ( 17 ) ، و يقول الظَّاهر لا إذا
هامش
( 1 ) س : « و ما . . . غيره » ندارد .
( 2 ) د ، س : ينطق .
( 3 ) د ، س : فهو عين ما ظهر و هو عين ما بطن .
( 4 ) و : من الأسماء .
( 5 ) د : اكمل .
( 6 ) د ، س : ظهور .
( 7 ) د ، س : بطون ظاهر بينى
( 8 ) د : وجود . س : در وجود نيست .
( 9 ) س : ظاهرست . . . ظاهرست .
( 10 ) د : و عارف مراد نيستند .
( 11 ) د : آن جا محقّق مىگردد .
( 12 ) د ، س : حقّ است .
( 13 ) د ، س : غيره . شعر : .
( 14 ) و : مايهء . د ، س : مايه .
( 15 ) س : مايه باشد .
( 16 ) س : ورا گر .
( 17 ) س : « أنا » ندارد .