ومرا ببرند ) پدر زن أو وبرادر أو به أردبيل رفتند كه أو را بياورند . صاحب خانه كه آن
شخص مريض در خانه أو بوده گفته بود كه ( آن شخص كه شما تفحص أو مىكنيد در
خانه من بود وبه رحمت خدا رفت ) . ورخوت پوشاكى وقدرى أسباب ديگر داشت كه
پدر زن مريض آنها را مىشناخت كه آن رختها وأسبابها از شخص مريض است . آيا به اين
نقلها علم حاصل مىشود وزوجه أو به شوهر مىتواند برود يا نه ؟ - ؟ .
جواب : امكان دارد كه از براي آن شخص كه رفته است ، از اخبار صحاب خانه
وقراين ، علم حاصل شود . اگر آن شخص ادعاى حصول علم كند تكذيب آن نبايد كرد
ولكن از براي ضعيفه كه [ مىخواهد ] شوهر كند يا بايد دو نفر عادل مدعى علم شهادت
بدهند به موت ، يا از برى ضعيفه علم حاصل شود ، يا از براي حاكم شرع ( يعنى مجتهد
عادل ) علم حاصل شود . واگر اينها هيچ كدام نشود حكم آن حكم ( زوجه مفقود الخبر )
است . وحكم همان است كه با وجود عدم نفقه وعدم صبر وشكوه به حاكم شرع ، أو را
مهلت دهد وچهار سال تفحص كند . به تفصيلي كه ذكر كرده اند .
233 : سؤال : عقد زن به زبان تركى يا فارسي جايز است در جايى كه توكيل عربى
ميسر باشد - ؟ يا نه ؟ . جواب : با وجود امكان به لفظ عربى ، جايز نيست از براي زوجين به هيچ لغتى ديگر .
وبر اين اجماع نقل شده از شيخ در مبسوط وعلامه در تذكره . وقول ابن حمزه به
استحباب عربى ضعيف است . وهر گاه يكى از طرفين عربى نداند وديگرى بداند آن كه
مىداند به عربى بگويد وآن ديگرى به لغت خودش . به شرطي كه هر يك بفهمد مراد
ديگرى را ، هر چند به واسطه مترجم ثقة باشد . وظاهرا يك مترجم كافى است . واگر
عربى را هيچ يك ندانند وتعلم هم متعذر باشد يا متعسر باشد ، به هر لغت كه دانند
بخوانند ، وتوكيل غير واجب نيست . وظاهر صاحب مدارك در شرح نافع دعوى اجماع
است بر عدم وجوب . واما غلط گفتن اعراب با وجود صحت لفظ عربى ، پس ظاهر شهيد
ثاني در مسالك اين است كه مضر نيست در نزد أصحاب ما وأحوط آن است كه با وجود
امكان تعلم ، اكتفا به اعراب غلط نكنند .
234 : سؤال : آيا جايز است كه يك نفر صيغه نكاح را ايجابا وقبولا جارى كند يا
نه ؟ - ؟ .
جواب : بلى اشهر واظهر جواز است . بلكه در خصوص عقد نكاح از طبرسى ( ره )