معتد بهى ، يا تحصيل كسبى وحرفه اى . وهر گاه اين معنى از براي بعضي حاصل شود
دون بعضي به قدر سهم آن را كه ظاهرا غنى است به فقرا مىدهد . وهم چنين هر يك از
وارث كه محتاج شدند به قدر نصيب أو ، به أو مىدهد به تدريج .
واما سؤال از حقوق ماليه : هر گاه وصى علم داشته باشد كه خمس يا زكات متعلق به
آن مال بوده والحال هم آن مال باقي است ، بايد بدهد . وهر گاه علم ندارد
خمس در آن واجب نمىشود . واما زكات ، پس هر گاه حصه هيچ يك از وراث به قدر نصاب
نيست ، به هيچ وجه زكات به آن متعلق نمىشود . وهم چنين است هر گاه به قدر نصاب
باشد مادامى كه وارث متمكن از تصرف در آن نشده وملكيت أو مستقر نشده به سبب
عدم ظهور فقر وحاجت ، زكاتى متعلق به آن نمىشود هر چند در دست وصى بماند تا
سال بر آن بگذرد ، زيرا كه شرط است در وجوب زكات ، استقرار ملك وتمكن از تصرف
وگذشتن سال بر آن ( در آنچه حلول سال در آن شرط است ) در دست مالك . ومفروض اين
است كه در اينجا نه استقرار ملك حاصل شده ونه تمكن از تصرف .
148 : سؤال : شخصي وصيت نموده كه ( بعد از من طفلى دارم بايد خاله أم متوجه
شود ووصى من است كه مال مرا بعد از من به هر نهج كه صرفه صغير باشد از آن قرار
عمل نمايد ) . آيا چنين وصيتي صحيح است يا نه ؟ وبا وجود وصيت ، همين صغير را
خاله مادرى مىباشد ومى گويد كه حضانت طفل همشيره أم به من مىرسد . در اين صورت
كداميك أولى تر است به حضانت ومتوجه شدن [ به ] أموال أو ؟ . وهر گاه هيچ يك [ از ] اينها
قابليت نداشته باشند ( با وجود عدم ولى شرعي ) امر صغير را چه بايد كرد ؟ .
جواب : وصيت پدر در مال صغير نافذ است ، وبايد به مقتضاى آن عمل كرد . واما
وصيت در حضانت ومحافظت صبي ، پس ظاهر اين است كه منوط به وصيت پدر نيست .
وآن حقي است كه حق تعالى از براي پدر ومادر در حيات ايشان قرار داده است ، وبعد از
آن از براي أقارب ، ونمىتوان آن را به وصيت از براي غير قرار داد . پس بايد دانست كه
حق حضانت ومحافظت بعد از پدر از براي كيست . وچون از ظاهر سؤال معلوم مىشود
كه آن طفل مادر ندارد ، حق حضانت ومحافظت بعد از پدر از براي كيست . وچون از ظاهر سؤال معلوم مىشود
كه آن طفل مادر ندارد ، حق حضانت بعد از فوت پدر ومادر ( هر دو ) اظهر اين است كه به
أقارب رجوع مىشود ، الأقرب فالا قرب . يعنى هر كدام ميراث مىبرند از طفل ، مقدم است
بر آن ميراث نمىبرد . ودر جائى كه هر دو ميراث مىبرند بايد قرعه كرد . وزيادتر
بودن ميراث منشأ تقدم نمىشود . چنان كه در صورت سؤال خاله پدر دارد وخاله مادر .
و