تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نهج البلاغه ( فارسى ) — صفحة 91

مساهمون:

ص٩١

الاخرَة

: بالاخره ، نهايتا ، سرانجام .

( 1424 ) الْحَسّ

: كشتن .

( 1425 ) شَجْراً بِالرِّمَاحِ

: زدن با نيزه‌ها .

( 1426 ) الْهِيم

: شتر تشنه .

( 1427 ) تُذَادُ

: باز داشته مىشود .

خطبهء 108 ص 107 ف

( 1428 ) ذَوِى الضَمَائِر

: صاحبان قلب و حواس و قواى مدركه .

( 1429 ) السُّتُرَات

: جمع « سترة » ، پوششها .

( 1430 ) الْمِشْكَاة

: چراغدان ، محلى كه عادتا چراغ را در آن يا بر آن قرار مىدهند .

( 1431 ) الذُؤَابَة

: زلف جلوى سر ، پيشانى ، بالاى هر چيز .

( 1432 ) الْبَطْحَاء

: منطقه‌ايست در مكه كه برخى از قبائل قريش در آن سكونت داشتند و به آنها « قريش البطاح » مىگفتند .

( 1433 ) مُوَاسِمُهُ

: جمع « ميسم » ، آهنى كه با آن بدن را داغ مىگذارند .

( 1434 ) انْجَابَتْ

: گردن كشيد ، ظاهر شد .

( 1435 ) خَابِطِهَا

: روندگان آن .

( 1436 ) قَامَتْ عَلَى قُطْبِهَا

: بر مدارش ايستاد ، تمثيلى است براى انتظام و استحكام .

( 1437 ) شُعَب

: جمع « شعبة » ، فرعها ، شاخه‌ها .

( 1438 ) تَكِيلُكُمْ

: ( چنان كه چيزى را به كيل و پيمانه مىريزند همچنين ) شما را به پيمانه ( هلاكت ) خواهند ريخت .

( 1439 ) تَخْبِطُكُمْ بِبَاعِهَا

: شما را بطور وسيع و با دست باز سركوب مىكند ، « خبط الشجرة » با ضربات عصا شاخ و برگ درخت را ريخت ، « خبط البعير بيده الارض » : شتر دستانش را به زمين كوبيد ، « باع » ، يعنى فاصله بين دو دست وقتى كه كاملا از هم باز شده باشد .

( 1440 ) الثُفَالَة

: افراد پست و فرومايه ، « الثّافِل » : رسوبات هر چيز « ثفالة القدر » ته مانده ديگ .

( 1441 ) نُفَاضَة

: آنچه با تكاندن چيزى به اطراف مىريزد .

( 1441 ) العِكْم

: جوال ، بقچه‌اى كه زنان ذخيره‌هاى خود را در آن مىپيچند .

( 1442 ) الْعَرْك

: به سختى مالش دادن .

( 1442 ) الادِيم

: پوست دباغى شده .

( 1443 ) الْحَصيد

: درو شده .

( 1444 ) الْبَطِينَة

: چاق ، سمين .