به موجر داده وموجر ساكت از فسخ شده تا سال آينده . الحال مستأجر مىگويد كه من
به موافق مسمى في العقد وجه اجاره را مىدهم . وموجر مىگويد من مغبونم وتمام
اجرت را مىخواهم . آيا خيار فسخ باقي است يا نه ؟ - ؟ وموجر مستحق چه چيز است ؟ .
جواب : هر گاه موجر فسخ معامله نكرده باشد ، ظاهرا خيار فسخ ساقط مىشود . به
جهت آن كه خيار غبن فورى است . ودر اين صورت مستحق اجرت المثل سال دوم است ،
مگر اين كه موجر جاهل به فوريت خيار باشد وبه آن سبب تأخير كرده ، كه باز بر خيار
خود باقي است ومستحق اجرت المثل است در آن سال گذشته .
208 : سؤال : هر گاه زيد باغ مشجرى به اجاره بدهد به عمرو ، به اين نحو كه
أراضي داخله وخارجه باغ را با مجراى حقابه آن اجاره دهد ( 1 ) وشرط نمايد در ضمن
عقد اجاره كه منافع أشجار مال مستأجر باشد . ( 2 ) وبعد از تصرف مستأجر در باغ مذكور
ظالمي متغلبى أشجار را قطع نمايد . آيا در اين صورت مستأجر اختيار فسخ دارد يا نه ؟ - ؟ .
ودر نظر مستأجر منافع أشجار بوده ، كه اگر أو نمىبود به اين مبلغ اجاره نمىكرد .
وچنانچه اختيار فسخ نداشته باشد آيا در مقابل فوت منفعت أشجار ، از بابت وجه اجاره
چيزى كم مىشود يا نه ؟ - ؟ .
جواب : بيان اين مسأله موقوف است به ذكر چند مقدمه :
أول اين كه : مورد اجاره بايد عيني باشد كه صحيح باشد انتفاع به أو به ابقاء آن
عين . وهر چيزى كه چنين نباشد صحيح نيست اجاره آن ، مثل نان وميوه وأمثال آن .
واگر آن منفعت ، عيني ديگر باشد ، صحيح نيست اجاره ، مثل اين كه گوسفند را به اجاره
بدهد از براي آن كه شير أو را بخورد . يا باغ وبستان را اجاره بدهد كه ميوه أو را بخورند .
وحال آن كه ماهيت وقف ( حبس عين است وتسبيل منفعت ) . بلكه از جهت آن است كه
در اجاره دعوى اجماع كردهاند بر اين كه آن منفعت تالفه ، عين نباشد . - چنان كه علامه در
هامش
1 : عبارت نسخه : . . . كه أراضي داخله وخارجه باغ را يا مجراى حق آبه تا بعد از آن اجاره دهد
2 : توضيح : براي گريز از بطلان اجاره ميوه أشجار ، موضوع اجاره را زمين وحقابه قرار دادهاند ودرختان را تابع
آنها كردهاند .