باشد ، وادعاى قطع به استحقاق وعدم استحقاق از هيچ كدام سر نزند ، شيخ طوسي ( ره )
دعوى عدم خلاف كرده است كه نمىتواند أو را مطالبه كرد كه درخت را بر دارد ، يا اگر
خراب شود أو را منع كند از تجديد . ( 1 ) چنان كه شهيد ( ره ) در دروس نقل كرده . پس در
صورت ادعاى استحقاق به عنوان جزم ، امر ظاهر تر است . وفرقى ما بين درخت وديوار
وصب ميزاب در خانه جار ، نيست . وهكذا غيره من الأمثلة .
40 : سوال : هر گاه زيد ( بوم كند ) ى يعنى سردابه [ اى ] داشته باشد . وعمرو أطاق
بر فوق آن ساخته باشد ، كه عمرو مالك أطاق فوقانى مزبور بوده باشد . وأطاق منهدم
گردد به حدى كه نصف بلكه كمتر آن بوم كند را نيز خراب كند وبقيه كه از بوم كند
باقي مانده باشد . باز عمرو بر بالاى همان بوم كنده أطاق جديدى بسازد يا نه ؟ - ؟ وبا
وجود اين كه ظن كلى بوده باشد كه اگر يك پايه بر فوق بوم كنده گذارند باز منهدم
مىگردد . [ ودر ] انهدام أول آيا زيد را مىرسد غرامت از عمرو بگيرد يا نه ؟ - ؟ .
جواب : هر گاه صاحب خانه استحقاق بودن خانه را بر سرداب داشته باشد به عنوان
دوام ( خواه به ارث خواه به صلح وغير آن ) وتقصيري هم نكرده در خراب شدن خانه ، بر
أو غرامتى نيست وثانيا مىتواند خانه را بنا كند ولكن مهما أمكن اضرار به صاحب
سردابه نكند أولى است . والله يعلم .
مسأله تزاحم الحقوق : 41 : سوال : هر گاه كوچه [ اى ] سر بسته باشد ، ودر خانه
زيد در ابتداى كوچه باشد ، ودر خانه عمرو در وسط كوچه . آيا عمرو مىتواند بدون
اذن زيد خاشاك وخاكروبه خود را در محاذى در خانه خود وپائين تر يا بالاتر بريزد
وبردارد يا نه ؟ - ؟ .
جواب : أحوط بلكه اظهر اين است كه بدون اذن صريح زيد يا شاهد حال به رضاى
أو ، نكند . ودر اين مسأله اشكال بسيار است ومشهور علماى ما اين است كه أول كوچه
كه داخل مىشوند مال زيد وعمرو است بالمشاركه تا به در خانه زيد . واز در خانه زيد
هامش
1 : اگر از نظر ثابت شود خانهاى كه ميزاب بر آن مىريزد قبل از خانه صاحب ميزاب احداث ( ويا احياء
وتملك ) شده صورت ديگرى از مسأله پيش مىآيد كه اطلاق فتواى ميرزا را با مشكل ديگر مواجه مىكند .