وَ لِكُلٍّ جَعَلْنا مَوالِيَ . . .
( آيهء 33 ) . ابو عبد اللّه محمد بن عبد اللّه با اسناد از سعيد بن مسيّب روايت مىكند كه گفت : آيه دربارهء كسانى نازل شد كه فرزند خوانده مىگرفتند و بديشان ارث مىرسيد . آيه در الغاى اين نوع ارث نازل گرديد ، مگر آنكه به وصيت سهمى براى آنها گذاشته شود . خداى تعالى ميراث را به نزديكان و خويشان اختصاص داده و مانع ميراث براى فرزند خواندگان شد ، مگر چيزى به عنوان وصيت [ از ثلث ] .
الرِّجالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّساءِ . . .
( آيهء 34 ) . مقاتل گويد : اين آيه دربارهء سعد بن ربيع كه از رؤساى انصار بود نازل شد . او زنش حبيبة بنت زيد بن ابى هريره را كه نافرمان بود ، سيلى زد . پدر حبيبة با وى نزد پيغمبر ( ص ) آمد و گفت : دختر عزيزم را به سعيد تزويج كردهام و او كتكش زده است . پيغمبر ( ص ) فرمود : زن حق قصاص دارد و زن همراه پدرش باز گشت تا از شوهر قصاص كند و اين آيه نازل شد . پيغمبر ( ص ) فرمود باز گرديد . ما چيزى اراده كرديم . ولى خواست خدا چيز ديگرى است و آنچه خدا خواهد بهتر است و قصاص زن از شوى برداشته شد .
سعيد بن محمد بن احمد زاهد با اسناد از جهنى روايت مىكند كه مردى زنش را زد ، زن شكوه نزد پيغمبر ( ص ) برد و خويشان زن نيز آمده گفتند : يا رسول اللّه ( ص ) فلان كس دختر ما را كتك زده است . پيغمبر ( ص ) به طور كلى فرمود : قصاص - و حكم خاصى نداد . پس آيهء مورد بحث نازل شد . پيغمبر ( ص ) فرمود : ما چيزى اراده كرديم ؛ اما خدا چيز ديگرى مىخواهد .
ابو بكر حارثى با اسناد از حسن روايت مىكند كه پس از نزول آيهء قصاص ، يكى از مسلمانان زنش را زد . زن نزد پيغمبر ( ص ) رفته ، اجازهء قصاص خواست . پيغمبر ( ص ) فرمود : قصاص كن ! در اين ميان آيهء مورد بحث نازل شد و پيغمبر ( ص ) فرمود : ما نظرى داشتيم ؛ ليكن خدا آن را نمىپذيرد . اى مرد دست زنت را بگير و برو !
الَّذِينَ يَبْخَلُونَ وَ يَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ . . .
( آيهء 37 ) . بيشتر مفسّران گفتهاند ، آيه دربارهء يهوديانى نازل شد كه اوصاف پيغمبر ( ص ) را كتمان كرده ، براى مردم بيان نمىنمودند ؛ حال آنكه پيشگويى آن را در تورات يافته بودند . كلبى گويد : آيه دربارهء يهوديانى است كه از راست گفتن در جواب سؤال از صفات پيغمبر ( ص ) در تورات ، بخل مىورزيدند . مجاهد گويد : آيات 37 - 39 دربارهء يهود نازل شده است . به گفته ابن عباس و ابن زيد ، آيه دربارهء گروهى از يهود است كه نزد بعضى انصار آمده ، با ايشان رفاقت و اظهار صميميت و نصيحت كرده مىگفتند : اموال خود را انفاق نكنيد ، مبادا فقير شويد .