اينك بنو مليح كه ملائكه را مىپرستند و آنك مسيحيان كه مسيح را مىپرستند و اين يهوديان ، كه عزير را مىپرستند . مكيان غريو پيروزى بركشيدند و آيه در جواب نازل شد كه « آنان كه از جانب ما سابقهء نيك دارند [ يعنى ملائكه و عيسى و عزير ] از آتش بر كنارند » .
سورهء حج
وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَعْبُدُ اللَّهَ عَلى حَرْفٍ . . .
( آيهء 11 ) . مفسران گويند اين آيه دربارهء اعرابى نازل شد كه از بيابان به مدينة النبى هجرت كردند . هر كدام سالم مىماند و ماديانش كرهء خوبى مىزاييد و زنش پسر مىآورد و مال و حيواناتش بركت مىيافت ، در ايمان خود دل آسوده و مطمئن مىشد و مىگفت از آن گاه كه به اين دين گرويدهام خير ديدهام . و اگر دچار وباى مدينه مىشد يا زنش دختر مىآورد يا ماديانش كره مىانداخت يا مالش از بين مىرفت يا سهم زكاتش دير مىرسيد ، شيطان وسوسهاش مىكرد كه از اين دين جز شرّ نصيبت نشده ، و به آيين سابق بر مىگشت . اين آيه به همين مناسبت نازل شد .
عطية بن ابى سعيد خدرى گويد : يك يهودى مسلمان گرديد و متعاقبا چشمش نابينا شد و مالش رفت و پسرش مرد و اسلام را بد شگون انگاشت . نزد پيغمبر ( ص ) آمد كه بيعت مرا فسخ كن فرمود : بيعت اسلام بر نمىگردد . يهودى گفت من از اين دين خيرى نديدهام و چشم و مال و فرزندم را از دست دادم . پيغمبر ( ص ) فرمود : اى يهودى اسلام مانند آتش كه زنگار آهن و نقره و طلا را مىپالايد انسان را به بوتهء آزمايش مىكشد . و آيه مورد بحث بدين مناسبت نازل گرديد .
هذانِ خَصْمانِ اخْتَصَمُوا فِي رَبِّهِمْ . . .
( آيهء 19 ) . ابو عبد اللّه محمد بن ابراهيم مزكى با اسناد از ابو ذر روايت مىكند كه سوگند خورد : دو گروه خصم كه بر سر پروردگار جدال كردند از اين سو حمزه و ابو عبيده ( بن الحرث ) و على بن ابى طالب و از سوى ديگر عتبه و شيبه و وليد بن عقبة بودند . بخارى نيز اين روايت را آورده است .
ابو بكر حارث با اسناد از على ( ع ) روايت مىكند كه آيات 19 - 12 سورهء حج دربارهء ما و مبارزهمان در جنگ بدر نازل گرديد .