آنچه نگفته بودم گفتى ؟ پيغمبر ( ص ) را اندوهى بزرگ و ترسى شديد فرا گرفت و آيهء مورد بحث نازل شد : « پيش از تو هيچ رسول يا نبى نفرستاديم مگر آنكه چون تلاوت كرد [ يا آرزو كرد ] شيطان در تلاوتش [ يا آرزويش ] چيزى القاء نمود . آنگاه خدا القاء شيطانى را از بين مىبرد و آيات خود را ثبت و محكم مىكند . . . » و مشركان گفتند محمد از ياد آورى منزلت و حرمت خدايان ما نزد الله پشيمان شده است و به همين علت بر دشمنى پيشينشان افزودند .
ابو بكر حارثى با اسناد از سعيد بن جبير روايت مىكند كه چون آن دو جمله را شيطان بر زبان پيغمبر ( ص ) القاء نمود و مشركان شادمان شده گفتند محمد از خدايان ما نيز ياد كرد . جبرئيل نزد پيغمبر ( ص ) آمده گفت : كلام خدا را بر من عرضه كن ؛ پيغمبر ( ص ) قرائت نمود و جبرئيل گفت آن دو جمله از شيطان است و من بر تو نياوردهام . و آيه مورد بحث نازل گرديد .
[ بايد دانست كه در تفاسير شيعه اين شأن نزول مردود است و گفتهاند آن كلمهء ستايش بتان را در ازدحام و غلغله ، يكى از كفار حاضر در مجلس با وسوسهء شيطان بر زبان آورد و بعضى تصور كردند از پيغمبر ( ص ) بوده است . ر . ك : نمونهء بينات ، دكتر محمد باقر محقق ، ص 547 و نيز مجمع البيان 4 / 91 ] .
سورهء مؤمنون
قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ . . .
( آيهء 1 - 11 ) . قاضى ابو بكر احمد بن حسين حيرى با اسناد از عمر بن خطاب روايت مىكند كه وقتى بر پيغمبر ( ص ) وحى نازل شد نزديك صورت حضرت صدايى چون همهمه زنبور به گوش مىرسيد . پس ما ساعتى مكث كرديم حضرت رو به قبله كرده دست به دعا برداشت و گفت : « خدايا بر ما بيفزا و كم مكن ، عزيزمان دار و خوار منما ، بر ما عطا فرما و محروممان مساز ، ما را استوار و گرامى بدار و كسى را بر ما مسلط مكن و از ما راضى باش » . سپس فرمود : ده آيه فرود آمده كه هر كس بدان عمل كند به بهشت راه مىيابد ؛ و ده آيهء اول سورهء مؤمنون را قرائت فرمود . ابو عبد اللّه حاكم نيز در صحيح خويش اين روايت را آورده است .