خدا را دوست دارم و دلم مىخواهد جايگاه و منزلتم ديده شود . آيهء مورد بحث در اين مورد نازل گرديد .
مجاهد گويد : مردى نزد پيغمبر ( ص ) آمد و گفت : من صدقه مىدهم و صلهء رحم مىكنم و اين همه به خاطر خدا مىكنم . اما چون ذكر خير من مىرود و مرا مىستايند خرسند مىگردم و خوشم مىآيد . پيغمبر ( ص ) خاموش ماند و جواب مساعدى نداد تا آيهء بالا آمد .
سورهء مريم
وَ ما نَتَنَزَّلُ إِلَّا بِأَمْرِ رَبِّكَ . . .
( آيهء 64 ) . اسماعيل بن ابراهيم بن محمد بن حمويه با اسناد از ابن عباس روايت مىكند كه پيغمبر ( ص ) از جبرئيل پرسيد مانع چيست كه بيشتر به ديدار من نمىآيى ؟ آيهء بالا در جواب پيغمبر ( ص ) نازل شد . بخارى نيز اين روايت را آورده است .
مجاهد گويد : فرشته نزد پيغمبر ( ص ) مدتى دير آمد و گفت شايد تأخير شده ؟
حضرت فرمود : بلى . فرشته گفت : چرا تأخير نكنم در حالى كه شما مسواك نمىكنيد و ناخن نمىگيريد و بند انگشتان را پاكيزه نمىشوييد ؛ و افزود : « ما فرشتگان جز به امر پروردگارت فرود نمىآييم » .
به گفتهء عكرمه و ضحاك و قتاده و مقاتل و كلبى ، پس از آنكه از پيغمبر ( ص ) راجع به قصهء اصحاب كهف و ذو القرنين و روح پرسيدند جبرئيل مدتى نيامد و پيغمبر ( ص ) نمىدانست چه پاسخى بدهد و اميدوار بود جبرئيل پاسخى بياورد و جبرئيل تأخير كرد و بر پيغمبر ( ص ) بسيار سخت مىگذشت و گران آمد . تا جبرئيل نازل شد . پيغمبر ( ص ) فرمود آنقدر دير آمدى كه بد گمان شدم ، و شوق ديدارت را داشتم . جبرئيل عليه السلام پاسخ داد من به ديدار تو مشتاقترم ليكن بندهاى هستم به فرمان ؛ و فقط هرگاه مأمور شوم فرود مىآيم و چون باز داشته شوم ، مىمانم ؛ و آيهء مورد بحث اشاره به همين دارد كه
« وَ ما نَتَنَزَّلُ إِلَّا بِأَمْرِ رَبِّكَ »
.
وَ يَقُولُ الْإِنْسانُ أَ إِذا ما مِتُّ لَسَوْفَ أُخْرَجُ حَيًّا . . .
( آيهء 66 - 67 ) . كلبى گويد : اين آيه دربارهء