سلمان كه گفت : مؤلفة قلوبهم از قبيل عينية بن حصن و اقرع بن حابس نزد پيغمبر ( ص ) آمده گفتند بهتر بود در صدر مجلس مىنشستى و اينها را با بوى بد جبههاىشان از ما دور مىكردى - و مقصودشان سلمان و ابوذر و ديگر مسلمانان فقير بود كه جبه پشمين مىپوشيدند و جز آن لباسى نداشتند - تا با تو مىنشستيم و صحبت مىكرديم و چيز مىآموختيم . آيات 27 - 29 كهف در رد درخواست آنان نازل شد و پيغمبر ( ص ) برخاست ، سراغ آن مسلمانان فقير را مىگرفت تا در ته مسجد ايشان را يافت كه مشغول ذكر خداى تعالى بودند ، و فرمود : سپاس خداى را كه پيش از مردنم خداوند مرا به تحمل و شكيبايى با مردانى از امتم فرمان داد . و من در زندگى و مرگ با شما هستم .
وَ لا تُطِعْ مَنْ أَغْفَلْنا قَلْبَهُ عَنْ ذِكْرِنا . . .
( آيهء 28 ) . ابو بكر حارثى با اسناد از ابن عباس روايت مىكند كه اين قسمت از آيه دربارهء امية بن خلف جمحى نازل شده كه پيغمبر را به خشونت با بى چيزان و راندن ايشان ، و نزديك داشتن سران مكه مىخواند . و خداى تعالى به پيغمبر ( ص ) امر كرد سخن آنكس را كه دلش بر روى توحيد قفل و مهر شده ، و پيرو شرك است نپذيرد .
وَ يَسْئَلُونَكَ عَنْ ذِي الْقَرْنَيْنِ . . .
( آيهء 83 - 99 ) . قتاده گويد اين آيات در پاسخ سؤال يهود آمد ( ر . ك . : شأن نزول آيه 84 بنى اسرائيل ) .
قُلْ لَوْ كانَ الْبَحْرُ مِداداً لِكَلِماتِ رَبِّي . . .
( آيهء 109 ) . ابن عباس گويد : پس از آنكه پيغمبر ( ص ) در جواب سؤال راجع به روح فرمود :
« وَ ما أُوتِيتُمْ مِنَ الْعِلْمِ إِلَّا قَلِيلًا »
. يهود گفتند : ما با تورات به « خير كثير » و « علم كثير » دست يافتهايم اين آيه در پاسخ ايشان آمد كه « اگر براى نوشتن كلمات پروردگار من دريا مركب شود ، دريا پايان يابد و كلمات پروردگارم آخر نشده باشد » .
فَمَنْ كانَ يَرْجُوا لِقاءَ رَبِّهِ . . .
( آيهء 110 ) . ابن عباس گويد آيه دربارهء جندب بن زهير غامدى است كه گفت : من براى خدا عمل مىكنم و چون مردم متوجه آن شوند خرسند مىگردم .
پيغمبر ( ص ) فرمود خدا پاك است و جز پاكى را نپذيرد و عمل ريايى را نپذيرد آيه نازل شد كه « هر كه اميد ديدار خدا را دارد بايد عمل شايسته كند و در عبادت پروردگارش چيزى يا كسى را شريك نگيرد » .
طاوس [ يمانى ] گويد مردى از پيغمبر ( ص ) پرسيد يا رسول اللّه ( ص ) من جهاد در راه