بخوانيد يا رحمان را ، به هر كدامش دعا كنيد ، خدا را نامهاى نيكو هست » .
به گفتهء ميمون بن مهران ، رسول اللّه ( ص ) مقرر داشته بود در اوايل وحى « بسمك اللهم » نوشته شود تا آيهء 30 سورهء نمل نازل شد :
« إِنَّهُ مِنْ سُلَيْمانَ وَ إِنَّهُ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ »
. و از آن پس فرمود ( در عناوين نامهها و ابتداى سورهها ) بسم الله الرحمن الرحيم بنويسند .
مشركان گفتند رحيم را مىدانيم چيست ، رحمن كيست ؟ آيه بالا آمد كه همان « الله » است .
ضحاك از قول اهل تفسير گويد : به پيغمبر ( ص ) گفتند از رحمان كم نام مىبرى حال آنكه در تورات ذكر رحمن بسيار هست . آيه مورد بحث در جواب آمد .
وَ لا تَجْهَرْ بِصَلاتِكَ وَ لا تُخافِتْ بِها . . .
( آيهء 110 ) . ابو عبد اللّه محمد بن ابراهيم بن محمد بن يحيى با اسناد از ابن عباس روايت مىكند كه پيغمبر ( ص ) در مكه در حال اختفا مىزيست و مشركين چون صوت قرآن مىشنيدند خدا و محمد و قرآن را به فحش مىگرفتند . خداى عزّ و جلّ در اين آيه به پيغمبرش مىگويد : صدا به قرائت بلند نكن ( مبادا مشركان بشنوند و دشنام دهند ) و آهسته مخوان ( به طورى كه مؤمنان نشنوند ) بلكه در اين بين طريقهاى برگزين .
عايشه گويد اين آيه دربارهء تشهد است . عرب بدوى در تشهد فرياد مىزد :
« التحيات و الصلوات و الطيبات » « 1 » آيه در منع فرياد زدن نازل گرديد .
به گفتهء عبد اللّه بن شداد ، اعراب بنى تميم پس از آنكه پيغمبر ( ص ) سلام نماز را مىداد به صداى بلند مىگفتند : « اللهم ارزقنا مالا و ولدا » آيه بدين مناسبت نازل گرديد .
سعيد بن محمد بن احمد بن جعفر با اسناد از عايشه روايت مىكند كه گفت دستور اين آيه دربارهء دعا است [ كه نه بسيار بلند باشد و نه خيلى آهسته ] .
سورهء كهف
وَ اصْبِرْ نَفْسَكَ . . .
( آيهء 27 - 29 ) . قاضى ابو بكر احمد بن حسين حيرى در دار السنه روز جمعه بعد از نماز در يكى از ماههاى سال 410 ه . ق . با اسناد بر من روايت و املاء كرد از
هامش
( 1 ) هم اكنون نيز تشهد اهل سنت ، قريب به همين كلمات است ( ر . ك . : احكام قرآن ، محمد خزائلى ، ص 370 ) - م .