ترك كتب كنند ، و آنچنان كه شيخ مصلحت بيند به كار مشغول شوند . و به نزديك بعضى راه به مقصد دو طريق است ، و هر دو طريق موصلاند به مقصد اگر به شرط روند ، يعنى سائرين الى اللّه دو طايفهاند ، و هر طايفه به طريقى مىروند يكى طريق تحصيل و تكرار است ، و اينها سالكان كوى شريعتاند ؛ و يكى طريق مجاهده و اذكار است ، و اينها سالكان كوى طريقتاند .
( 22 ) اى درويش ! يكى سالك آن است كه هر روز چيزى از آنچه ندانسته است بداند و ياد گيرد ؛ و يكى سالك آن است كه هر روز چيزى از آنچه دانسته است فراموش كند . در يك طريق وظيفه آن است . كه هر روز چيزى از كاغذ سپيد سياه كند ، و در يك طريق ورد آن است كه هر روز چيزى از دل سياه سپيد گرداند .
( 23 ) اى درويش ! بعضى از سالكان گفتند كه ما حرفت نقاشى بياموزيم و لوح دل خود را به مداد تحصيل و قلم تكرار به جمله علوم منقّش گردانيم تا جمله علوم در دل ما مكتوب و منقّش شود ، و هر چيز كه در دل ما مكتوب و منقّش شد ، محفوظ ما گشت ؛ پس دل ما لوح محفوظ گردد . و بعضى از سالكان گفتهاند كه ما حرفت صيقلى بياموزيم و آيينهء دل خود را به مصقل مجاهده و روغن ذكر پاك و صافى گردانيم ، تا دل ما شفاف و عكسپذير شود ، تا هر علمى كه در عالم غيب و شهادت است عكس آن در دل ما پيدا آيد ، و عكس بىشبهتتر و درستتر از كتابت باشد ، از جهت آنكه 125 در كتابت سهو و خطا ممكن است ، و در عكس سهو و خطا ممكن نيست . و حكايت صورت گران چين و ماچين معروف است . و ديگر آنكه افراد علوم بسيار و بىشمار است ، بلكه انواع علوم بسيار و بىشمار است ، و عمر آدمى اندك است ، ممكن نباشد كه عمر وفا كند تا دل را لوح محفوظ كنند بهطريق تحصيل و تكرار ، اما ممكن باشد كه عمر وفا كند تا دل را آيينهء گيتىنماى كنند بهطريق مجاهده و اذكار .
( 24 ) تا سخن دراز نشود ، و از مقصود بازنمانيم ، اى درويش ، طريق يكى بيش نيست ، و اگر دو طريق است ، طريق مجاهده و اذكار به سلامتتر و نزديكتر است .
فصل ششم در بيان درجهء عوام
( 25 ) بدانكه فرزند 126 چون به حدّ تمييز رسيد ، بايد كه در عبادات موافقت پدر و مادر