« بسم اللَّه الرحمن الرحيم ، إذا جاء نصر اللَّه و الفتح ، و رأيت النّاس يخرجون من دين اللَّه أفواجا » ، گفت ( 1 ) : هى ! خطا مىخوانى ، * ( يَدْخُلُونَ ) * ( 2 ) . گفت : كان ذلك في عهد رسول اللَّه ، فأمّا الان فيخرجون .
عبد اللَّه عبّاس گفت ( 3 ) : عمر خطَّاب مرا چه ( 4 ) حرمت داشتى و با اهل بدر و پيران صحابه مرا مساوات كردى . او را گفتند : اين كودك را بيش از او پايه ( 5 ) مىنهى . او گفت : مرا سؤالى است از شما ؟ گفتند : بگو . گفت : مرا بگويى ( 6 ) كه آن جا كه خداى گفت در سورة الفتح : * ( فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَاسْتَغْفِرْه ) * ، براى فتح مكّه چرا پيغامبر را استغفار بايست كردن ؟ هر كسى چيزى مىگفت نه بر قاعده . مرا گفت : چه گويى تو ؟ گفتم : اين سورت به نعى رسول آمد ( 7 ) ، گفتند عمرت به آخر رسيد ، استغفار كن . گفت : ديدى ( 8 ) كه او به از شما داند .
عبد اللَّه عبّاس گفت : رسول - عليه السلام - اين سال فرمان يافت . قتاده و مقاتل گفتند : دو سال ديگر بماند ( 9 ) . عبد اللَّه مسعود گفت : چون اين سورت آمد ، رسول - عليه السلام - پس از آن بسيار گفتى :
سبحانك اللهم و بحمدك اغفر لي انك انت التواب .
عايشه گفت : رسول - عليه السلام - در آخر عمر اين كلمات بسيار مىگفتى .
من گفتم : يا رسول اللَّه ! اين كلمات بسيار مىگويى . گفت : خداى فرمود مرا اين گفتن در سورة الفتح .
امّ سلمه گفت : پس از نزول اين سورت ، رسول [ 202 - پ ] عليه السلام - در هيچ حالت نبودى الَّا مىگفتى :
سبحانك اللهم و بحمدك استغفرك و اتوب إليك .
هامش
( 1 ) . كا ، آد ، گا : معاويه گفت .
( 2 ) . كا ، آد ، گا آمده است .
( 3 ) . كا ، آد ، گا كه .
( 4 ) . آج و ديگر نسخه بدلها : ندارد .
( 5 ) . آد ، گا : بيش از پايهء او .
( 6 ) . بگويي / بگوييد .
( 7 ) . كا ، آد ، گا : سورت خبر وفات رسول بود ، او را .
( 8 ) . ديدى / ديديد .
( 9 ) . كا ، آد ، گا : بزيست .