بودى در آن جا انداختندى و خاك بر او راست كردندى . و گفتند : قبايلى مخصوص بود از عرب كه اين كردندى ، و شاعرشان در اين معنى گفت :
سميتها إذ ولدت تموت
و القبر صهر ضامن زمّيت
و شاعر ديگر گفت در اين معنى :
لكلّ ابي بنت اذا هى ادركت
ثلثة اصهار اذا ذكر الصّهر
فزوج يواعيها و بيت يكنّها
و قبر يواريها و خيرهم القبر
و ديگرى گفت :
القبر أخفى سترة للبنات
و دفنها يروى من المكرمات
أما ترى الرحمن سبحانه
قد وضع النعش بجنب البنات [ 71 - پ ]
قتاده گفت : از جهل عرب يكى آن است كه سگ را پرورند و فرزند را بكشند ، خداى تعالى ايشان را بر اين تعيير كرد و تهديد ، فى قوله : * ( وَإِذَا الْمَوْؤُدَةُ سُئِلَتْ ، بِأَيِّ ذَنْبٍ قُتِلَتْ ) * ، گفت : آنگه كه بپرسند آن دخترك در گور كرده را كه تو را به چه گناه گشتند ! و اين كلامى است متضمّن تهديد و وعيد آن كس را كه اين كرده باشد . و سؤال اگر چه به ظاهر تعلَّق به « موؤودة » دارد ، بر حقيقت وائد را باشد چنان كه گفت در حقّ عيسى بن مريم : أَ أَنْتَ قُلْتَ لِلنَّاسِ اتَّخِذُونِي ( 1 ) ، و غرض از اين تخجيل آنان باشد كه اين حديث بر او حوالت كردند ، و مثله قوله : يَوْمَ يَجْمَعُ اللَّه الرُّسُلَ فَيَقُولُ ما ذا أُجِبْتُمْ ( 2 ) ، و سؤال بر حقيقت به امّتان متوجّه باشد . و اين طريقتى است معروف عرب و عجم را . راوى خبر گويد : قيس بن عاصم پيش رسول آمد و گفت : يا رسول اللَّه ! هفت دختر را در جاهليّت زنده در خاك كردهام . رسول - عليه السلام - گفت : از هر يكى بردهاى آزاد كن . گفت : يا رسول اللَّه : من خداوند شترم . گفت : به عدد هر يكى شترى هدى كن به خانهء خداى .
هامش
( 1 ) . سورهء مائده ( 5 ) آيهء 116 .
( 2 ) . سورهء مائده ( 5 ) آيهء 109 .