وَ إِذْ قالُوا اللَّهُمَّ إِنْ كانَ هذا هُوَ الْحَقَّ مِنْ عِنْدِكَ فَأَمْطِرْ عَلَيْنا حِجارَةً مِنَ السَّماءِ أَوِ ائْتِنا بِعَذابٍ أَلِيمٍ ( 1 ) .
آنگه گفت : بگو يا محمّد اين كافران را كه تمنّاى هلاك تو مىكنند و متربّصاند و منتظر هلاك تو را ، بگوى ايشان را كه : * ( أَ رَأَيْتُمْ إِنْ أَهْلَكَنِيَ اللَّه وَمَنْ مَعِيَ أَوْ رَحِمَنا ) * ، مىبينيد ، يعنى مىدانيد كه اگر خداى تعالى هلاك كند مرا ( 2 ) و آنان را كه با منند يا بر ما رحمت كند . * ( فَمَنْ يُجِيرُ الْكافِرِينَ مِنْ عَذابٍ أَلِيمٍ ) * ، كيست كه كافران را پناه دهد از عذاب دردناك ، يعنى مرگ [ من ] ( 3 ) و هلاك من شما را از عذاب بنرهاند . بعضى [ 64 - ر ] دگر گفتند معنى آن است كه : اگر خداى تعالى خواهد تا ما را عذاب كند يا بر ما رحمت كند ، حكم او راست و ما منقاد اوييم و از عذاب او ترسانيم - با آن كه مؤمنيم و با او ايمان داريم - شما را كه كافرانيد با كفر كه حمايت خواهد كردن ؟ اين معنى قول عبد اللَّه عبّاس است و ابن كيسان .
* ( قُلْ هُوَ الرَّحْمنُ آمَنَّا بِه وَعَلَيْه تَوَكَّلْنا ) * ، بگو [ كه ] ( 4 ) او خداوند ( 5 ) بخشاينده است ، ما به او ايمان آورديم و بر او توكّل كرديم [ در همه باب ] ( 6 ) . * ( فَسَتَعْلَمُونَ مَنْ هُوَ فِي ضَلالٍ مُبِينٍ ) * ، كسايى خواند به « يا » على المغايبة ، و باقى قرّاء به « تا » خطاب ، بدانيد كه كيست كه او در گمراهى است ظاهر ، ما يا شما ؟
* ( قُلْ أَ رَأَيْتُمْ ) * ، بگو اى محمّد بينيد شما كه اگر آب شما به زمين فرو شود . و قوله : [ غورا ] ، ( 7 ) أراد غائرا ، مصدرى است در جاى اسم فاعل . كلبىّ و مقاتل گفتند ( 8 ) : مراد آب زمزم است و چاه ميمون حضرمىّ ، و ( 9 ) آن چاهى عادى است
هامش
( 1 ) . سورهء انفال ( 8 ) آيهء 32 .
( 2 ) . آد و ديگر نسخه بدلها و من معى .
( 6 - 4 - 3 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .
( 5 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : خداى .
( 7 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها از قرآن مجيد افزوده شد .
( 8 ) . آد ، كا كه .
( 9 ) . اساس : گفت ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .