قوله : * ( وَأَحْصُوا الْعِدَّةَ ) * ، عام بود و شامل باشد اين جمله آن را كه اقراء دارد ، احصاى اقراء كند ، و اگر به ماه دارد على حال ماه يا روز مىشمارد تا تمام شدن .
* ( وَاتَّقُوا اللَّه رَبَّكُمْ ) * ، آنگه گفت : از خداى بترسيد ( 1 ) ، و اين زن را كه در عدّت باشد از خانه بيرون مكنيد ( 2 ) ، و نيز او نبايد تا از خانه بيرون شود ، براى آن كه بنزديك ما و شافعى ( 3 ) سكنى باشد او را و نفقه رسد و كسوت چون طلاق رجعى باشد ، و اگر طلاق بائن باشد نفقه و سكنى [ نباشد ] ( 4 ) او را بنزديك ما ، و شافعى گفت : سكنى باشد او را و نفقه نباشد . و اهل عراق گفتند : اگر بائن باشد و اگر رجعى ، نفقه و سكنى باشد ( 5 ) الَّا حالتى را از او ( 6 ) استثنا كرد گفت : * ( إِلَّا أَنْ يَأْتِينَ بِفاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ ) * ، كه آنگه ( 7 ) فاحشه ظاهر بكند . « مبيّنة » خواندند به فتح « يا » و « مبيّنه » خواندند به كسر « يا » چون به فتح خوانى معنى [ آن باشد كه ] ( 8 ) آشكارا بكرده باشد ، مفعول باشد از تبيين ، و چون به كسر خوانى معنى آن باشد كه فاحشهء ظاهر كه خود را ظاهر بكرده باشد ، بر توسّع .
و مفسّران در فاحشه كه موجب اخراج باشد خلاف كردند . [ بيشتر ] ( 9 ) مفسّران گفتند : [ مراد ] ( 10 ) زناست كه چون در عدّت زنا كند و بر او درست شود ، او را بيرون بايد كردن ( 11 ) براى اقامت حدّ ( 12 ) ، و بدان باز نشوند كه او در عدّت است . قتاده گفت : فاحشه نشوز باشد كه زن نشوز شود ( 13 ) و از مرد طلاق
هامش
( 1 ) . آد و ديگر نسخه بدلها لا تخرجوهنّ من بيوتهنّ .
( 2 ) . آد و ديگر نسخه بدلها و لا يخرجن .
( 3 ) . اساس گفت ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها زايد مىنمايد .
( 10 - 9 - 8 - 4 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .
( 5 ) . آد و ديگر نسخه بدلها او را .
( 6 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : الَّا در حالتى كه خداى تعالى آن را .
( 7 ) . كا : الَّا آنگه كه .
( 11 ) . آد ، گا : بيرون بايد آورد ، كا : بيرون بايد آوردن .
( 12 ) . آد : بيّنه .
( 13 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : كند .