بنماندند ( 1 ) مگر دوازده مرد . خداى تعالى اين آيت فرستاد : * ( وَإِذا رَأَوْا تِجارَةً أَوْ لَهْواً انْفَضُّوا إِلَيْها وَتَرَكُوكَ قائِماً ) * ، گفت : چون لهو و بازى بينند يا تجارتى ( 2 ) آن جا شتابند و تو را رها كنند بر پاى ايستاده در نماز .
حسن بصرى گفت و ابو مالك كه : سالى در مدينه قحطى بود و غلايى ( 3 ) ، دحية بن خليفه به تجارت [ به ] ( 4 ) شام بود ، در آمد و زيت داشت و رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم - بر منبر خطبه مىكرد . چون آواز طبل بر آمد بشتافتند و رسول را رها كردند و با رسول جز اندكى نماندند ( 5 ) . رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم - گفت : بدان خداى كه مرا به حق به خلق فرستاد كه اگر جملهء شما به مبايعه رفته بودى ( 6 ) از اين وادى آتشى بر آمدى و همه را بسوختى .
مقاتلان گفتند : دحية بن خليفة الكلبىّ از جملهء هر چه اهل مدينه را بدان حاجت بودى با خود آوردى ، و چون آمدى به بازار مدينه فرود آمدى عند احجار الزّيت - و آن جايى است در بازار مدينه - و طبل بزدى تا مردم خبر يافتندى از آمدن او ، و اين روز در آمد ، و اين پيش از آن بود كه ايمان آورد . بر عادت طبل بزد و رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم - بر منبر خطبه مىكرد . مردم بشتافتند و به مبايعت مشغول شدند تا با رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم - اندكى ماندند ، رسول فرمود كه در مسجد چند كس ماندند ؟ گفتند : دوازده كس . گفت : اگر جمله رفته بودندى و اين جماعت باز نايستادندى ، از آسمان سنگ بباريدى بر شما . خداى تعالى اين آيت فرستاد .
هامش
( 1 ) . اساس : نماندند ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 2 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : تجارتى بينيد يا لهوى و بازيى .
( 3 ) . اساس ، كا : علام ، با توجّه به آد ، گا تصحيح شد .
( 4 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .
( 5 ) . كا : نماند .
( 6 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : بوديد / بودى .