بكردن ( 1 ) ، چون نماز گزارده ( 2 ) باشيد ، اگر خواهيد در زمين پراگنده شويد . و اين لفظ اگر چه به صورت امر است ( 3 ) ، مراد به او اباحت است ، و مثله قوله : وَإِذا حَلَلْتُمْ فَاصْطادُوا ( 4 ) ، يعنى اگر خواهيد . و بعضى فقها گفتند : امر از پس حظر اقتضاى اباحت كند و اطلاق حظر ، و اين مذهب بيشتر متكلَّمان است در اصول الفقه با ( 5 ) آن كه مذهب ايشان چنان است كه : اگر حظر ( 6 ) مقدّم نباشد بر آن امر ، آن امر ( 7 ) واجب [ بود ] ( 8 ) ، و مذهب درست آن است كه حكم امر چون از پس حظر آيد ، هم آن ( 9 ) حكم دارد كه بى حظر باشد اگر مبتدأ بر وجوب بود يا بر ندب يا بر وقف ، [ پس آن حظر ] ( 10 ) همان حكم دارد و تقدّم حظر را در تغيير حكم او اثر نيست ، و دليل بر صحّت اين مذهب آن است كه امر دليل آنچه كند براى امرى كند كه راجع به او بود ، چون صيغهء [ او ] ( 11 ) متغيّر نيست بعد الحظر بايد تا حكم او متغيّر نباشد ، خصوصا بنزديك آنان كه امر ( 12 ) امر گويند لصيغته و صورته ( 13 ) .
ديگر آن كه تحريم عقلى [ از تحريم سمعى مؤكّدتر است ، چون دانستيم كه مىشايد كه از پس حظر عقلى ] ( 14 ) آيد و اقتضاى وجوب كند ، چرا نشايد كه از پس حظر سمعى آيد و اقتضاى وجوب يا ندب كند . ديگر آن كه بيشتر
هامش
( 1 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : تا نماز نكردهايد .
( 2 ) . اساس و همهء نسخه بدلها : گذارده / گزارده .
( 3 ) . آد ، گا امّا .
( 4 ) . سورهء مائده ( 5 ) آيهء 2 .
( 5 ) . اساس : به ، با توجّه به كا و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 6 ) . اساس : خطبه ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 7 ) . اساس : امداد ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 14 - 11 - 10 - 8 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .
( 9 ) . آد و ديگر نسخه بدلها : همان .
( 12 ) . كذا : در اساس و همهء نسخه بدلها ، چاپ شعرانى ( 11 / 157 ) را .
( 13 ) . اساس : صورت ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .