در قرآن در باب مناكحت اجر آيد ، به معنى مهر باشد . * ( وَلا تُمْسِكُوا بِعِصَمِ الْكَوافِرِ ) * ، آنگه گفت : تمسّك مكنيد به عصمتهاى زنان كافرات . و « كوافر » ، جمع كافره باشد . و عصمت سببى باشد كه امتناع كنند به او از مكروه ، و آيت دليل است در آن كه عقد نشايد بستن بر هيچ كافره اگر حربيّه ( 1 ) باشد و اگر ذمّيّه ( 2 ) [ و اگر بت پرست ، براى عموم آيت ، و نشايد تا تخصيص كنند به بت پرست براى آن كه ذكر در شأن ايشان آمد ، چه اعتبار به عموم لفظ است نه به سبب نزول . و عامّه قرّاء خواندند [ « و لا تمسكوا » به تخفيف « سين » من الامساك ، و گفتند : « با » صله است . ابو عمرو و بصريان خواندند ] ( 3 ) : « تمسّكوا » به تشديد من التّمسك ( 4 ) ، و نيز در عموم آيت شود ، آنگه چون [ زن ] ( 5 ) مرتد ( 6 ) شود [ و مرد بر اسلام باشد ، از آن كه با او مقام كند ، بل ارتداد او سبب فراق باشد ، و اگر مرد مرتد شود ] ( 7 ) زن از او جدا شود به ارتداد ، و بايد تا عدّه از او بدارد عدّة المتوفّى عنها زوجها ، عدّهء آن كس كه شوهرش بمرده باشد چهار ماه و ده روز ، آنگه شوهرى ديگر كند اگر خواهد .
عبد اللَّه عبّاس گفت : * ( بِعِصَمِ الْكَوافِرِ ) * ، أى بعقدهنّ ، يعنى كسى كه او را زنى باشد كافره به مكّه و او به مدينه آيد مسلمان ، عصمت زنا شوهرى ميان ايشان منقطع است ، [ و همچنين هر زنى كه از مكّه بيايد مسلمان شده و شوهرش كافر باشد ، عصمت و عقد نكاح ميان ايشان منقطع است ] ( 8 ) .
زهرىّ گفت چون اين آيت آمد ، [ عمر خطَّاب ] ( 9 ) دو زن را طلاق داد كه به مكّه داشت ، و ايشان مشركه بودند : قريبه بنت ابى اميّه ، و او را معاوية [ ابن ] ( 10 ) ابى
هامش
( 1 ) . اساس : ذمّى ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 2 ) . اساس : ذمّىّ ، با توجه به آد ، گا تصحيح شد .
( 10 - 9 - 8 - 7 - 5 - 3 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .
( 4 ) . اساس : التّمسّك ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 6 ) . آد ، گا : مرتدّه .