وُجُوه يَوْمَئِذٍ ناضِرَةٌ ، إِلى رَبِّها ناظِرَةٌ ( 1 ) ، و : وُجُوه يَوْمَئِذٍ باسِرَةٌ ( 2 ) و : وُجُوه يَوْمَئِذٍ ناعِمَةٌ ( 3 ) ، مراد به اين جمله ذواتاند و اصحاب وجوه ، و منه قوله ( 4 ) : كُلُّ شَيْءٍ هالِكٌ إِلَّا وَجْهَه ( 5 ) ، و قوله ( 6 ) في هذه الاية : * ( وَيَبْقى وَجْه رَبِّكَ ) * ، أى يبقى هو - جلّ جلاله .
* ( ذُو الْجَلالِ وَالإِكْرامِ ) * خداوند بزرگوارى و گرامى كردن بندگان . محمّد بن كعب القرظىّ گفت : يك روز رسول - عليه السلام - بر سبيل امتحان كعب الأحبار ( 7 ) را گفت :
يا كعب ! * ( ذُو الْجَلالِ وَالإِكْرامِ ) * ،
« اكرام » مىدانيم ، « جلال » چه باشد ؟
گفت : تن و جان من فداى تو باد ! ما در كتب چنين يافتيم كه : جلال نام بهشتى است محيط به عرش ربّ العزّة . گفت : دانى ( 8 ) ميان آن بهشت و اين بهشت ، كه بندگان ( 9 ) در او باشند ، چند است ؟ گفت : هفتصد ساله راه است . گفت : جبرئيل - عليه السلام - ‹ 111 - پ ) فرود آمد و گفت : راست مىگويد .
معاذ جبل گفت : يك روز رسول - عليه السلام - به مردى بگذشت كه نماز مىكرد و مىگفت : يا ذا الجلال و الاكرام ! رسول - عليه السلام - فرمود دعايش را اجابت آمد . أنس مالك روايت كرد كه رسول - عليه السلام - گفت :
ألظَّوا ( 10 ) بيا ذا الجلال و الإكرام
، گفت : پناه با ( 11 ) اين كلمه دهى ( 12 ) . أبو سعيد المغربى ( 13 ) گفت مردى مقعد بود پيوسته مىگفتى : يا ذا الجلال و الاكرام ، ندا آمد ( 14 ) كه :
شنيديم آوازت ، حاجت بگو ( 15 ) . * ( فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ ) * .
* ( يَسْئَلُه مَنْ فِي السَّماواتِ وَالأَرْضِ كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِي شَأْنٍ ) * ، حق تعالى در اين
هامش
( 1 ) . سورهء قيامت ( 75 ) آيهء 22 و 23 .
( 2 ) . سورهء قيامت ( 75 ) آيهء 24 .
( 3 ) . سورهء غاشيه ( 88 ) آيهء 8 .
( 6 - 4 ) . آد ، گا تعالى .
( 5 ) . سورهء قصص ( 28 ) آيهء 88 .
( 7 ) . آد ، گا ابىّ كعب .
( 8 ) . آج و ديگر نسخه بدلها تا .
( 9 ) . آج : مردمان .
( 10 ) . كذا در اساس ، آج ، آد .
( 11 ) . اساس و آج گفت ، كه زائد مىنمود .
( 12 ) . آج و ديگر نسخه بدلها : دهيد .
( 13 ) . كا : المقبرى .
( 14 ) . كا او را .
( 15 ) . آد ، گا : حاجت چيست بخواه كا : حاجت را بخواه .