است و گفتند ( 1 ) توحيد است ، و گفتند : ( 2 ) ايمان است ، و گفتند : رسول است - عليه السلام . * ( وَلَمْ يُرِدْ إِلَّا الْحَياةَ الدُّنْيا ) * و الَّا حيات دنيا و زندگانى سراى نزديكتر نخواهد . گفت : * ( ذلِكَ مَبْلَغُهُمْ مِنَ الْعِلْمِ ) * مبلغ ايشان از علم اين است و بيش ( 3 ) نمىدانند و علمى نيست ايشان را به ثواب آخرت و احوال قيامت . فرّاء گفت :
مراد به ضعف ( 4 ) رأى ايشان است و ازراء ( 5 ) عيب بر ايشان گفت : قدر عقلشان و نهايت علمشان است كه دنيا بر آخرت اختيار كردند ( 6 ) . آنگه گفت خداى تو عالمتر است به آن كه ( 7 ) گمراه است از راه و آن كس كه راه برده است و ره يافته يعنى همه را داند و شناسد ( 8 ) و هيچ بر او پوشيده نيست .
* ( وَلِلَّه ما فِي السَّماواتِ وَما فِي الأَرْضِ ) * ، گفت خداى راست آنچه در آسمان و در زمين است به ملك و ملك ، هر كس كه از آن چيزى دارد [ به عاريت دارد ] ( 9 ) و چون همه او را باشد جزاى ( 10 ) باشد . * ( لِيَجْزِيَ الَّذِينَ أَساؤُا بِما عَمِلُوا ) * تا پاداشت ( 11 ) دهد آنان را كه اساءت و بدى كرده باشند ( 12 ) آنچ كردهاند . و پاداشت ( 13 ) دهد نيكوكاران را به احسان . يقال : جزيته كذا و بكذا و جزاه اللَّه الجنّة و بالجنّة ( 14 ) . و قوله : * ( بِالْحُسْنَى ) * اى بالجنّا . [ 79 - ر ] و هى احسن ممّا عملوا ، و مثله قوله : لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا الْحُسْنى ( 15 ) .
* ( الَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبائِرَ الإِثْمِ وَالْفَواحِشَ ) * ، گفت آنان كه اجتناب كنند از گناه كباير و از فواحش ( 16 ) و منكرات . * ( إِلَّا اللَّمَمَ ) * ، بعضى گفتند اين استثناء صحيح
هامش
( 2 - 1 ) . آد ، كا ، گا مراد .
( 3 ) . آد ، كا ، گا از اين .
( 4 ) . آج ، آد ، گا : تضعيف .
( 5 ) . آج : و او را آد و گا : ندارد كا : و آن رأى .
( 6 ) . همهء نسخهها : كردهاند .
( 7 ) . همهء نسخهها : به آن كس كه .
( 8 ) . آد ، گا : مىداند و مىشناسد .
( 9 ) . اساس : ندارد ، از آج افزوده شد .
( 10 ) . آج : جزا به او آد ، كا ، گا : جزا با او .
( 13 - 11 ) . آد ، كا ، گا : پاداش .
( 12 ) . آد ، كا ، گا به .
( 14 ) . آد ، كا ، گا و مراد به حسنى بهشت است نظيره .
( 15 ) . سورهء يونس ( 10 ) آيهء 26 .
( 16 ) . آد ، گا : و فواحش .