از پس نجم و آيت از پس آيت و سورت از پس سورت بفرستاد ، بيانه : فَلا أُقْسِمُ بِمَواقِعِ النُّجُومِ ( 1 ) ، يعنى نجوم القرآن ( 2 ) ، براى آن نجوم خواند آن را كه منجّم و مجزّى فرود آمد به رسول - عليه السلام - و منه : نجوم الدين و ( 3 ) دين منجّم .
أخفش گفت : مراد به « نجم » نبات زمين است ، قال اللَّه تعالى : وَالنَّجْمُ وَالشَّجَرُ يَسْجُدانِ ( 4 ) ، عرب هر درختى كه آن را ساق نباشد آن را نجم خوانند من نجم ، اذا طلع . * ( إِذا هَوى ) * ، إذا مال و سقط ، و تفسير سجدهء او بر اين دادند كه باد برايد و بر اين درختان بى ساق و با ساق آيد و ايشان را بجنباند تا سر به زمين آرند .
حق تعالى گفت : يَسْجُدانِ ( 5 ) ، آن را بر توسّع و تشبيه سجده خواند . حق تعالى به آن قسم كرد براى كثرت منافع كه در او هست عاجلا و آجلا . ابو حمزة الثمالىّ گفت [ 67 - پ ] : مراد آن است كه اركان كه ( 6 ) عند قيام ساعت منتشر شوند و مطموس في قوله : فَإِذَا النُّجُومُ طُمِسَتْ ( 7 ) ، و قوله : وَإِذَا الْكَواكِبُ انْتَثَرَتْ ( 8 ) ، اذا هوى ، إذا سقط . بعضى دگر گفتند به نجم آن ستارگان خواست كه وقت سحر نزديك شوند * ( إِذا هَوى ) * إذا دنى للمغيب ، براى آن قسم كرد به آن كه آن ستارگان علامات نماز شب كنندگاناند ( 9 ) كه به آن وقت بشناسند و برخيزند و عبادت كنند .
در خبر است كه : سيّد عابدان علىّ بن الحسين ( 10 ) همه شب نماز كردى ،
هامش
( 1 ) . سورهء واقعه ( 56 ) آيهء 75 .
( 2 ) . آد ، كا ، گا و .
( 3 ) . آد ، كا ، گا : يقال .
( 5 - 4 ) . سورهء رحمن ( 55 ) آيهء 6 .
( 6 ) . آد ، كا ، گا : مراد آن ستارگانند كه .
( 7 ) . سورهء مرسلات ( 77 ) آيهء 8 .
( 8 ) . سورهء انفطار ( 82 ) آيهء 2 .
( 9 ) . آد : كنندگان است .
( 10 ) . آج عليه السلام ، آد : امام معصوم علىّ بن الحسين صلوات اللَّه عليه و على آبائه و اولاده الطَّاهرين كا عليهم - السلام .