را . و دليل اين تأويل آن است كه روايت كردند كه رسول - عليه السلام - گفت : نبايد كه در دريا نشيند الَّا حاجيى ( 1 ) يا معتمرى يا مجاهدى كه در زير دريا آتش است و در زير آتش درياست و در زير آن دريا آتش ، و رسول - عليه السلام - گفت :
البحر نار في نار ( 2 ) .
سعيد المسيّب گفت كه امير المؤمنين على - عليه السلام - مردى را گفت از جهودان ، دوزخ كجاست ؟ گفت : در درياست . على گفت : راست مىگويد .
و در خبر است كه رسول - عليه السلام - گفت روز قيامت دريا ( 3 ) به آتش كنند و با او آتش ( 4 ) دوزخ بيفروزند . و قتاده گفت : المسجور مملوّ باشد . و منه قول لبيد :
فتوسّطا عرض السرىّ فصدّعا
مسجورة متجاورا قلَّامها ( 5 )
ابو العاليه گفت : آن باشد كه تهى شده باشد از آب و خشك شده ، بر عكس معنى مملوّ ( 6 ) . و اين روايت عطيّه است از عبد اللَّه عبّاس . ذو الرّمّه اين قول روايت كرد از عبد اللَّه عبّاس كه گفت : البحر المسجور الفارغ . و گفتند : پرستارى را بفرستادند در عرب تا آب آرد . باز آمد و گفت : الحوض مسجور اى فارغ . علىّ ابن طلحه روايت كرد از عبد اللَّه عبّاس كه او گفت : المسجور ( 7 ) المحبوس . ربيع انس گفت : آن باشد كه آبش مختلط باشد خوش باشور .
از امير المؤمنين - عليه السلام - روايت كردند كه گفت : مراد دريايى است در زير عرش ، قعر و عمق او چندان است كه از هفت آسمان تا به زير هفت زمين ، در او آبى است سطبر ( 8 ) او را « بحر الحيوان » گويند ، در وقت نفخ اوّل از او چهل
هامش
( 1 ) . آد ، كا ، گا دريا آتشى است در آتشى .
( 2 ) . كا : حاجىّ .
( 3 ) . آد ، گا : و به آن .
( 4 ) . كا ، گا : درياها .
( 5 ) . آد ، گا : متجاوزا اقلامها .
( 6 ) . كا : بر عكس مملَّو .
( 7 ) . كا اى .
( 8 ) . آد ، كا : ستبر .