* ( وَمَغانِمَ كَثِيرَةً يَأْخُذُونَها ) * ( 1 ) * ( ) * ، و غنيمتهاى بسيار كه ها گرفتند ( 2 ) ايشان از غنايم خيبر ، و خيبر را ملك و عقار بسيار بود ، رسول - عليه السلام - از ( 3 ) ميان اصحاب ( 4 ) ببخشيد . * ( وَكانَ اللَّه عَزِيزاً حَكِيماً ) * ، و خداى تعالى عزيز و حكيم است [ 295 - ر ] .
* ( وَعَدَكُمُ اللَّه مَغانِمَ كَثِيرَةً تَأْخُذُونَها ) * ، وعده داده شما را غنيمتهاى بسيار كه خواهى گرفتن ، و آن ، غنيمتهايى بود كه از فتحهاى ديگر آوردند و آرند تا به روز قيامت . * ( فَعَجَّلَ لَكُمْ هذِه ) * ، اين يك غنيمت تعجيل كرد ، يعنى غنيمت خيبر براى شما . * ( وَكَفَّ أَيْدِيَ النَّاسِ ) * ، و بازداشت دستهاى مردمان از شما . گفتند : يعنى دستهاى مكيان به صلح روز حديبيه . قتاده گفت : دستهاى جهودان خيبر و خلفاى ايشان از اسد و غطفان از شما و مالهاى شما و عيال شما كه به مدينهاند .
و اين آن بود كه مالك بن عوف النصرى و عيينة بن حصن ( 5 ) الفزارى ( 6 ) و جماعت ( 7 ) بنى اسد و غطفان بيامدند تا نصرت اهل خيبر كنند خداى تعالى ترس در دل ايشان افگند تا برگرديدند . * ( وَلِتَكُونَ ) * ( 8 ) * ( ) * ، و تا باشد يعنى هزيمت ايشان و سلامت شما آيتى و علامتى و دلالتى مؤمنان را تا بدانند كه ظفر و فتح و نصرت به خداى است - جل جلاله - * ( وَيَهْدِيَكُمْ صِراطاً مُسْتَقِيماً ) * ، و راه دهد شما را به راه راست . گفتند : طريق توكل و تفويض خواست تا در كارها توكل بر او كنى و كار با او گذارى . و گفتند : به هدايت ، تثبيت بر اسلام خواست . و گفتند : هدايت به ره ثواب و ( 9 ) بهشت خواست ، و گفتند : زيادت يقين و بصيرت خواست به صلح حديبيه و فتح خيبر .
اما طرفى از قصهء فتح خيبر آن بود كه رسول - عليه السلام - چون از حديبيه باز آمد بقيت ذو الحجة و بعضى از محرم به مدينه ( 10 ) باز ايستاد ، آنگه در بقيت محرم روى به خيبر نهاد فى سنة سبع من الهجرة ، و مردى را بر مدينه خليفه كرد ، نام او سباع بن عرفطة ( 11 ) الغفارى .
هامش
( 1 ) . اساس و آب : تأخذونها ، كه با توجه به معنى و ضبط قرآن مجيد تصحيح شد .
( 2 ) . آج : بسيار گرفتند ، ما : بسيار كه گرفتند ، گا ، آد : كه بگيرند ، لا : كه فرا گرفتند .
( 3 ) . ما : در .
( 4 ) . لا : آن را ميان صحابه .
( 5 ) . گا ، لا : عتبة بن حفص .
( 6 ) . ما : الفارى .
( 7 ) . آج ، ما : جماعتى .
( 8 ) . اساس و آب و لا : ليكون ، كه با توجه به ضبط قرآن مجيد تصحيح شد .
( 9 ) . آج ، ما ، گا ، لا ، آد : ندارد .
( 10 ) . گا : در مكه .
( 11 ) . ما : عروطه .