گفتند : تو نيز بياى . گفت ( 1 ) : در نجوم نگريدم مرا بيمارى مىنمايد . اگر گويند : نه ، آيت دليل صحّت نجوم مىكند تا ابراهيم ( 2 ) به نظر در نجوم حكم كرد كه بيمار خواهد شدن ، جواب گوييم : ابراهيم ( 3 ) را - عليه السّلام - تبى مىبود به نوبت كه چون ستارهاى معلوم به جاى مخصوص رسيدى او را تب آمدى . چون در نگريد ستارهاى نزديك ( 4 ) آن بود كه به جاى آن رسيد كه او را نوبت تب باشد ( 5 ) .
او گفت : * ( إِنِّي سَقِيمٌ ) * ، اى سأسقم ، من بيمار خواهم شدن .
جواب ديگر از او آن است كه ممتنع نباشد كه خداى تعالى او را خبر داده بود كه تو را بيمارى ( 6 ) خواهد بودن و علامت آن طلوع نجمى يا سقوط نجمى يا مقابله يا مقارنهاى باشد ، او آن را علامت كرد و مراقبت مىكرد . چون نزديك ( 7 ) رسيد ، گفت : * ( إِنِّي سَقِيمٌ ) * ، من بيمارم ، يعنى بيمار خواهم شدن .
جواب ديگر از او آن است كه ايشان در آن روزگار تعاطى [ 73 - پ ] نجوم كردندى .
او در ستاره نگريد بر سبيل تهكّم و سخريّت گفت : از اين ستاره بر زعم شما مرا بيمارى مىنمايد .
و گفتند : معنى آن است كه انّى سقيم القلب و الرّأى ، من بيمار دلم از آنچه مىبينم از اصرار شما بر كفر . و گفتند : اين بر طريق وعظ گفت و مراد آن كه مآل ( 8 ) كار من و شما با مرگ خواهد بودن و آن را كه عاقبت كار او مرگ باشد ( 9 ) او بيمار بود . چه بيمارى بود كه ادا به مرگ كند ( 10 ) . و گفتند : مراد به اين نجوم نه نجوم آسمان است تا سؤال لازم نيايد ، بل نجوم زمين است از نباتى كه آن را ساق باشد ( 11 ) فى قوله : وَالنَّجْمُ وَالشَّجَرُ يَسْجُدانِ ( 12 ) .
و گفتند : مراد آن است كه : ما نجم له من الرّأى . آنچه پديد آمد او را از راى او در آن ، در آن انديشه كرد ( 13 ) و عرب هر طالعى را نجم و ناجم گويند ( 14 ) . يقال : نجم سنّ الصّبىّ و ثدى
هامش
( 1 ) - دا ، آج ، لب : او گفت .
( 3 - 2 ) - اساس ، دا ، آج : ابراهيم .
( 4 ) - دا : ستاره بنزديك .
( 5 ) - لب : نوبت باشد .
( 6 ) - دا : بيماريى .
( 7 ) - آج ، لب : بنزديك .
( 8 ) - اساس ، آب ، دا : مأل .
( 9 ) - دا : بود .
( 10 ) - آج ، لب : ادا كند به مرگ .
( 11 ) - آج ، لب : نباشد ، كه بر متن راجح است .
( 12 ) - سورهء رحمن ( 55 ) آيهء 6 .
( 13 ) - دا ، آج ، لب : از راى او در آن انديشه كرد .
( 14 ) - دا : گويد .