ما آلوده است با تقصير ، خداى را نشايد ، ما از مخلوقات او چيزى اختيار كنيم ( 1 ) تا ما را به خداى نزديك كند ، و ذلك قوله تعالى : لِيُقَرِّبُونا إِلَى اللَّه زُلْفى ( 2 ) . . . ، و چنان كه يكى از ما تقرّب كند به پادشاه به آن كه بوسه بر بساط او دهد .
وجهى دگر آن گفتند كه : ايشان هيكل ( 3 ) نجوم بگرفتند و آن را مصوّر كردند و به آن تقرّب كردند به نجوم . و اين جماعتى هندوانند ( 4 ) . [ 149 - پ ] و بعضى ( 5 ) گفتند كه : از اين جبابره كه دعوى خدايى كردند ، چون [ وفات ] ( 6 ) او نزديك رسيد ، قوم ( 7 ) او را گفتند : تو مىروى ( 8 ) ، از پس تو كه را پرستيم ؟ او بفرمود تا : بر شكل او صورتى زرّين كردند ، گفت : اين را پرستيد . گفتند : اين يك جاى باشد ، گفت هر كه تواند بر شكل اين صورتى سازى ( 9 ) و آن را مىپرستى ( 10 ) . گفتند : هر كسى از ما توانايى آن ندارد كه صورتى سازد زرّين . گفت : از آنچه تواند بسازد از سيم و برنج و روى ( 11 ) و ارزيز و آهن و سنگ و چوب و جز آن ، و شبهت بزرگ ( 12 ) در اين باب تقليد است به دليل ( 13 ) : انّا وَجَدْنا آباءَنا لَها عابِدِينَ ( 14 ) . و : وَجَدْنا آباءَنا عَلى أُمَّةٍ ( 15 ) . . . ، و مانند اين آيتها .
قول ديگر آن است كه گفتند : هر چيزى را خاصيّتى است ، و خاصيّت اين اصنام آن است كه اينان شفيعان ما باشند به نزديك خداى تعالى ، و ذلك قوله عزّ و جلّ : . . . هؤُلاءِ شُفَعاؤُنا عِنْدَ اللَّه ( 16 ) .
و العاكف ، المقبل على الشّىء المقيم عنده ، يقال : عكف عكوفا و اعتكف اعتكافا . و اعتكاف از اين جاست مقام كردن در بعضى مساجد براى عبادت .
ابراهيم - عليه السّلام - بر سبيل الزام و توجيه حجّت بر ايشان گفت :
هامش
( 1 ) . همهء نسخه بدلها و آن را عبادت كنيم .
( 2 ) . سورهء زمر ( 39 ) آيهء 3 .
( 3 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، مش : به شكل .
( 4 ) . آج ، لب ، آل : آن جماعتى هندوان بودند .
( 5 ) . همهء نسخه بدلها دگر .
( 6 ) . اساس : ندارد ، از آط ، افزوده شد .
( 7 ) . همهء نسخه بدلها او .
( 8 ) . همهء نسخه بدلها ما .
( 9 ) . همهء نسخه بدلها : سازد .
( 10 ) . آب ، آز ، مش : مىپرستد .
( 11 ) . آط ، آب ، مش : رود ، آز : رو .
( 12 ) . همهء نسخه بدلها : بزرگترين .
( 13 ) . همهء نسخه بدلها قوله : * ( وَجَدْنا آباءَنا كَذلِكَ يَفْعَلُونَ . ) *
( 14 ) . سورهء انبيا ( 21 ) آيهء 53 .
( 15 ) . سورهء زخرف ( 43 ) آيهء 22 و 23 .
( 16 ) . سورهء يونس ( 10 ) آيهء 18 .