دوزخ ، * ( مُقَرَّنِينَ ) * ، در آن حال كه ( 1 ) دستهاى ايشان با گردن بسته باشد .
راوى خبر گويد كه : رسول را - عليه السّلام - پرسيدند از اين آيت ، گفت : ( و الذي نفسي بيده ) ، بدان خداى كه جان من به امر اوست كه ، ايشان را چنان در دوزخ فگنند به زور و كره كه ميخ در ديوار كوبند . * ( مُقَرَّنِينَ ) * ، مصفّدين ، دست با گردن بسته . و رسن را از اين جا « قرن » گويند [ كه ] ( 2 ) به آن چيزى با چيزى بندند . و گفتند ، معنى آن است كه : ايشان را با شياطين درهم بسته در دوزخ اندازند . * ( دَعَوْا هُنالِكَ ثُبُوراً ) * ، عند آن حال و در آن جاى ( 3 ) ثبور خوانند و گويند : وا ثبورا ( 4 ) . عبد اللَّه عبّاس گفت :
ويلا . ضحّاك گفت : هلاك باشد .
انس مالك روايت كرد از ( 5 ) رسول - عليه السّلام [ كه ] ( 6 ) : اوّل كسى كه او را حله آتش پوشند ( 7 ) روز قيامت ابليس باشد ، و آن حلَّه از ابروانش تا به قدمش برسد ( 8 ) ، چنان كه در ( 9 ) زمين مىكشد و فرزندان او از قفاى او مىروند و او مىگويد : يا ثبوراه ، اى واى هلاك ( 10 ) او ، و ( 11 ) ايشان مىگويند : يا ثبورهم ، تا ( 12 ) بر كنارهء دوزخ بايستند ايشان را گويند . و در كلام محذوفى است ، و هو يقال لهم : * ( لا تَدْعُوا الْيَوْمَ ثُبُوراً واحِداً ) * ، گويند ايشان را كه امروز يك ثبور مخوانى ( 13 ) ، و ثبور بسيار خوانى .
* ( قُلْ أَ ذلِكَ خَيْرٌ ) * ، آنگه گفت رسول را كه : بگو كه اين بهتر است كه وصف كرده شد از عذاب دوزخ ، [ يا ] ( 14 ) بهشت ( 15 ) خلد كه وعده دادهاند متّقيان ( 16 ) را . و اين بر سبيل تهكّم و استهزا فرمود قديم تعالى ، و اين چنان بود كه يكى از ما گويد كسى را كه : تو را بر فلان فعل چندين خير است اگر آن كنى ، و بر فلان فعل نيز ( 17 ) چندين
هامش
( 1 ) . آب ، آز : در حالى كه .
( 14 - 6 - 2 ) . اساس : ندارد ، از آط ، افزوده شد .
( 3 ) . همهء نسخه بدلها : حال .
( 4 ) . آط : واثبوراه .
( 5 ) . اساس : كه ، به قياس با نسخه آط و ديگر نسخه بدلها ، تصحيح شد .
( 7 ) . همهء نسخه بدلها : پوشانند .
( 8 ) . همهء نسخه بدلها : آتش برو تا به قدم برسد .
( 9 ) . همهء نسخه بدلها : بر .
( 10 ) . آط ، آج ، لب ، آل : و اهلاك .
( 11 ) . آط ، آج ، لب ، آل : او و .
( 12 ) . آز ، مش : يا ثبورا همچنين تا .
( 13 ) . اساس : مىخوانى ، به قياس با نسخهء آط ، تصحيح شد .
( 15 ) . اساس : هميشه ، به قياس با نسخهء آط ، و ديگر نسخه بدلها ، تصحيح شد .
( 16 ) . همهء نسخه بدلها : بهشتيان .
( 17 ) . همهء نسخه بدلها : بر فلان شر .