كنند و وضع اين جامهها نكنند ايشان را بهتر باشد . * ( وَاللَّه سَمِيعٌ عَلِيمٌ ) * ، و خداى شنوا و داناست .
قوله تعالى : * ( لَيْسَ عَلَى الأَعْمى حَرَجٌ ) * ، الاية ، علما در تأويل آيت و حكم او خلاف كردند . عبد اللَّه عبّاس گفت : چون خداى تعالى اين آيت فرستاد : يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَأْكُلُوا أَمْوالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْباطِلِ ( 1 ) . . . ، مسلمانان تحرّج كردند از مؤاكله نابينايان و زمنان و بيماران ، و گفتند : طعام ( 2 ) فاضلتر مالى است ، و خداى تعالى ما را نهى كرد از آن كه مال مردمان خوريم به باطل ، و نابينا طعام ( 3 ) نبيند و نيك از بد باز نداند . و اعرج و زمن مزاحمت نتواند كردن بر طعام ، و بيمار به مقدار آنچه تن درست خورد نتواند خوردن ، خداى تعالى اين آيت فرستاد و گفت : حرجى نيست بر شما و نه بر اينان كه ذكر ايشان كرده شد . و بر اين وجه « على » به معنى « في » باشد ، اى ليس فى الاعمى ، على تقدير في مؤاكلة الاعمى و الاعرج حرج .
سعيد جبير گفت : سبب نزول آيت آن بود كه : نابينايان و لنگان و بيماران احتراز كردند از مؤاكلت تن درستان ، و گفتند : باشد كه ايشان را استقذار ( 4 ) كنند و خوش نيايد ايشان را مؤاكلت ما ، و اصحاب نيز احتراز كردند از مؤاكلت ايشان ، خداى تعالى اين آيت فرستاد .
مجاهد گفت : آيت براى آن آمد تا ترخيص كند ( 5 ) و رخصت دهد با نابينايان و لنگان و بيماران در آن كه در ( 6 ) خانههاى اين مذكوران طعامى خورند . و سبب آن بود كه جماعتى از صحابه رسول چون در خانههاى ايشان طعام ( 7 ) نبودى ، به خانه يكى از اين مذكوران رفتندى از مادر و پدر و برادر و خواهر و عمّت و عمّى ( 8 ) و خاله و خالى ( 9 ) ، و از آن جا طعامى كه يافتندى بخوردندى ، پس نابينايان و اعرجان و بيماران تحرّج
هامش
( 1 ) . سورهء نساء ( 4 ) آيهء 29 .
( 2 ) . آج ، لب ، آل ما .
( 3 ) . همهء نسخه بدلها نيك .
( 4 ) . آز : استعذار .
( 5 ) . اساس : كنند ، به قياس با نسخه آط ، و ديگر نسخه بدلها ، تصحيح شد .
( 6 ) . همهء نسخه بدلها : از .
( 7 ) . همهء نسخه بدلها : طعامى .
( 8 ) . آط ، آب ، آز ، مش : عم و عمّه .
( 9 ) . همهء نسخه بدلها : و خال و خاله .