سدير و الَّا زير دست ما بود ، و هم آن روز آفتاب فرو نشد تا هر كه ما را ديد بر ما رحمت كرد . آنگه گفت :
فبينا ( 1 ) نسوس النّاس و الامر امرنا
اذا نحن فيهم سوقة نتنصّف
فأفّ لدنيا لا يدوم نعيمها
تقلَّب تارات بنا و تصرّف
قوله : * ( فَأَصْبَحَ هَشِيماً ) * ، اى مهشوما مكسورا ، فعيل به معنى مفعول ، و الهشم ، الكسر . * ( تَذْرُوه الرِّياحُ ) * ، اى تسفيه . و الذّايات ، بادهايى باشد كه به آن غلَّه پاك كنند و كاه از او جدا كنند و آلت آن كار را مذرات گويند ، باد آن گياه خشك را از اين روى بر آن روى مىزند . * ( وَكانَ اللَّه عَلى كُلِّ شَيْءٍ مُقْتَدِراً ) * ، و خداى تعالى بر همه چيز قادر است .
* ( الْمالُ وَالْبَنُونَ زِينَةُ الْحَياةِ الدُّنْيا ) * ، آنگه حق تعالى براى تزهيد مردمان در سراى فانى و زينت آن و اغترار به غرور آن گفت : مال و فرزندان ، زينت اين زندگانى نزديكتر است تا به مال مستظهر باشد و به فرزندان معتزّ ( 2 ) . چون بنگرى آن اعتزاز ، اغترار است ، پندارى از مصحف محصّف برخواند . از حقّ تو آن است كه چشم به مآل دارى . همّت تو همه به مال است و كمتر چيز بر تو كار مآل است ، نمىدانى كه مال را زوال بود و مرجع با مآل بود ، بر تو مرد آن است كه او را مال است ، و بر خداى مرد آن است كه او نيكو حال ( 3 ) است .
عبد اللَّه عمر گفت از رسول - صلَّى اللَّه عليه و على آله - شنيدم كه او گفت : امّت من در دنيا بر سه طبقهاند ، امّا طبقهء اوّل ، جماعتىاند كه رغبت نكنند در جمع مال و ادّخار او و سعى نكنند در اقتنا و احتكار او . از دنيا به سدّ جوعت و ستر عورت راضى باشند ، و توانگرى ايشان در آن بود كه ايشان را به آخرت رساند . ايشان آنان باشند كه :
فَلا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلا هُمْ يَحْزَنُونَ ( 4 ) . و امّا طبقهء دوم آنان باشند كه مال دوست دارند و لكن جمع او از پاكتر طريقى كنند و از حلالتر وجهى و صرف آن با نكوتر راهى كنند ، به آن مبرّت كنند و صلت رحم كنند و با درويشان مواسات كنند و در اجتناب
هامش
( 1 ) . اساس و ديگر نسخه بدلها ، بجز لب : بينا ، لب : فبينا ، كه بر ديگر نسخه بدلها مرجّح مىباشد .
( 2 ) . اساس ، قم ، مل : مغتر ، به قياس با ديگر نسخه و معنى عبارت تصحيح شد .
( 3 ) . در حاشيه نسخهء آط : مآل .
( 4 ) . سورهء يونس ( 10 ) آيهء 62 ، نيز اشاره است به : سورهء بقره ( 2 ) آيات 38 و 62 و 112 و 262 و 274 و 277 ، و آل عمران ( 3 ) آيهء 170 و ، مائده ( 5 ) آيهء 69 ، و انعام ( 6 ) آيهء 48 و ، اعراف ( 7 ) آيهء 35 و ، احقاف ( 46 ) آيهء 13 .