به الاوّلون و الآخرون ، و او را بر آن مقام تمنّا كنند اوّلينان و آخرينان . عبد اللَّه مسعود را پرسيدند از اين ، گفت : مقام خلَّت است . حذيفة بن اليمان را پرسيدند كه : مقام محمود چيست ؟ گفت : فرداى قيامت خلايق را در صعيدى بدارند . هر كس سخن نيارد گفتن ، اوّل كسى كه او را بخوانند رسول ما باشد - صلَّى اللَّه عليه و على آله - چون او را بخواند او گويد :
لبّيك و سعديك و الخير فى يديك و الشّر ليس اليك و المهدىّ من هديت و عبدك بين يديك منك و بك و لك و اليك لا ملجأ و لا منجا منك الَّا اليك تباركت و تعاليت سبحانك ربّ البيت . فذلك قوله : * ( عَسى أَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقاماً مَحْمُوداً ) * .
قتاده روايت كرد ( 1 ) از انس مالك از رسول - عليه السّلام - كه او گفت : روز قيامت مؤمنان گناهكار مجتمع شوند . خداى تعالى ايشان را الهام دهد تا گويند :
بياى تا شفيعى انگيزيم به خداى تعالى ، تا باشد كه مرا از اين مقام برهاند . آنگه بيايند ، بنزديك آدم آيند ( 2 ) و گويند : يا آدم صفى ! تو بندهاى كه خداى تعالى تو را برگزيد و به دست قدرت خودت ( 3 ) بيافريد و فريشتگان را پيش تو به سجده ( 4 ) آورد و تو را نامها بياموخت ، اگر شفاعت كنى خداى را براى ما . آدم گويد : لست هناك ( 5 ) ، من اين پايه ندارم ، مرا خود خطيئتى هست كه از آن شرم مىدارم . از آن جا بيابند به ( 6 ) نوح آيند . گويند اى نوح ! تو اوّل پيغامبرى كه خداى تعالى او ( 7 ) را به كافّه خلقان فرستاد ، اگر شفاعت كنى ما را . گويد : من اين پايه ندارم ، به ابراهيم روى ( 8 ) . بنزديك ابراهيم خليل آيند ، و گويند : ما را شفيع باش بنزديك خداى تعالى ، گويد : لست هناك ، من اين قوّت ( 9 ) ندارم ، به موسى روى ( 10 ) . بيايند به موسى آيند ، او نيز جواب دهد ( 11 ) همچونين [ 44 - ر ] به عيسى آيند او گويد : اين پايه ( 12 ) كس را نباشد مگر محمّد را ، كه او سيّد اوّلين و آخرين است . ايشان پيش ( 13 ) من آيند و پيش من صف كشند و مرا گويند : اى سيّد اولين و آخرين ! ما را شفيع باش بنزديك خداى كه آن پايه كه تو
هامش
( 1 ) . قم : كند .
( 2 ) . همهء نسخه بدلها : ندارد .
( 3 ) . آج ، لب : خود .
( 4 ) . آط ، آب ، آز ، آج ، لب : به سجود .
( 5 ) . آط ، آب ، آز ، آج ، لب نيستم .
( 6 ) . آط ، آب ، آز ، آج ، لب : بر .
( 7 ) . آط ، آب ، مل ، آز : ترا .
( 10 - 8 ) . آب ، مل ، آز ، آج ، لب : رويد .
( 9 ) . قم : پايه .
( 11 ) . آط ، آب ، آز ، آج ، لب كه به عيسى رويد .
( 12 ) . مل : پايه و منزلت .
( 13 ) . قم : به نزد .