برانگيز و سبك گردان و از جاى ببر ، هر كس را كه توانى به آوازت . در او دو قول [ 137 - پ ] گفتند : عبد اللَّه عبّاس و قتاده گفتند : * ( بِصَوْتِكَ ) * ، اى بدعائك الى معصية اللَّه ، به دعوتت ايشان را با معصيت ، و هر داعى كه با معصيت دعوت كند او از لشكر ابليس باشد . مجاهد گفت : مراد او از مزامير است و غنا . * ( وَأَجْلِبْ عَلَيْهِمْ بِخَيْلِكَ وَرَجِلِكَ ) * ، و گرد آر بر ايشان سوار و پيادهيت ( 1 ) را . مفسّران گفتند : هر سوارى و پيادهاى كه در معصيت خداى سعى ( 2 ) كند ، و از لشكر ابليس باشد . عبد اللَّه عبّاس و قتاده و مجاهد گفتند : ابليس را سواران و پيادگانند از جنّ و انس . هر سوار و پيادهاى كه در معصيت خداى كالزار ( 3 ) كند ، او از لشكر ابليس باشد ( 4 ) . حفص خواند :
و رجلك به كسر « جيم » و باقى قرّاء به سكون « جيم » ( 5 ) . امّا آنان كه به كسر « جيم » خواندند ، من قولهم : رجل يرجل رجلا ، فهو رجل و راجل ، بر اين قراءت لفظ واحد باشد ، و آنان كه به سكون « جيم » خواندند ، گفتند : جمع راجل باشد ، كركب و راكب و صحب و صاحب . * ( وَشارِكْهُمْ فِي الأَمْوالِ وَالأَوْلادِ ) * ، و مشاركت كن با ايشان در مال و فرزندان . مجاهد و حسن و سعيد جبير و عبد الرّحمن بن زيد و علىّ بن طلحه عن ابن عبّاس گفتند : مراد هر مالى است كه از معصيت به دست آرند . عطا گفت : مراد ربا است ( 6 ) . قتاده گفت : آن است كه مشركان بر خود به حرام كردند ، از بحيره و سايبه و وصيله و حام . و اين روايت عوفى است از عبد اللَّه عبّاس ( 7 ) . ضحّاك گفت : مراد آن ذبايح است كه ايشان براى معبودان خود بكشتندى . * ( وَالأَوْلادِ ) * ، بعضى مفسّران گفتند : مراد اولاد زنااند . و اين قول مجاهد است و ضحّاك و روايت عطيّه از عبد اللَّه عبّاس . والبى گفت ( 8 ) از عبد اللَّه عبّاس ( 9 ) : مراد آن فرزندانند كه از حرام حاصل آيند ، ( 10 ) مادران بكشند ايشان را . حسن و قتاده گفتند : مراد آن است كه هر مولود كه ( 11 ) بر فطرت اسلام زايد باغرا و اغواء ( 12 ) شيطان گبر و جهود و ترسا شود . چنان كه رسول - عليه السّلام - گفت :
كلّ مولود يولد على الفطرة فابواه يهوّدانه و ينصّرانه و يمجّسانه ،
هامش
( 1 ) . آب ، آز ، آج ، لب : پيادهات .
( 2 ) . قم ، آط : كارزار .
( 3 ) . قم ، آط ، آب ، آز ، آج ، لب : كارزار .
( 4 ) . قم : بود .
( 5 ) . همهء نسخه بدلها بجز قم خواندند .
( 6 ) . همهء نسخه بدلها : رباست .
( 7 ) . همهء نسخه بدلها و .
( 8 ) . آط ، آج ، لب : روايت كرد .
( 9 ) . آب ، آز ، آج ، لب كه .
( 10 ) . آب ، آز ، آج ، لب و .
( 11 ) . آط ، آب ، آز ، آج ، لب زايد .
( 12 ) . قم ، آط ، مل ، آج ، لب : اغواى .