[ 124 - ر ] و تغيير و تبديل كردن گرفتند . خداى تعالى ابطوس بن ( 1 ) اسانوس ( 2 ) الرّومى را بر ايشان مسلَّط كرد تا شهرهاى ايشان خراب كرد و ايشان را آواره كرد و رياست نيز از ايشان بستد به شوم ( 3 ) معاصى ايشان و ذلَّت و مسكنت بر ايشان زد ( 4 ) و ايشان را ذليل و مهين كرد ( 5 ) به جزيت ، و بيت المقدّس خراب بماند ( 6 ) تا به ايّام عمر خطَّاب ، از آن پس مسلمانان عمارت كردند آن را .
ابو بشير ( 7 ) گفت : سعيد جبير را پرسيدم از اين آيات ( 8 ) ، گفت : امّا آنان كه * ( فَجاسُوا خِلالَ الدِّيارِ ) * صيخابرة الخزرىّ ( 9 ) بود و لشكر او .
آنگه گفت : * ( ثُمَّ رَدَدْنا لَكُمُ الْكَرَّةَ عَلَيْهِمْ ) * ، الى قوله : * ( فَإِذا جاءَ وَعْدُ الآخِرَةِ ) * .
قوله : * ( عِباداً لَنا أُولِي بَأْسٍ شَدِيدٍ ) * ، بخت نصّر است و لشكر او ، كه بيت المقدس خراب كردند ( 10 ) .
بار ديگر ( 11 ) خداى تعالى دولت با بنى اسرايل داد فى قوله : * ( عَسى رَبُّكُمْ أَنْ يَرْحَمَكُمْ وَإِنْ عُدْتُمْ عُدْنا ) * ، گفت : اگر با سر معصيت شوى ، ما با سر عقوبت شويم ( 12 ) . ايشان با ( 13 ) معصيت شدند ، خداى تعالى ملك الرّوم را بر ايشان مسلَّط كرد .
باز دگر باره ( 14 ) چون با معصيت رجوع كردند ، خداى تعالى پادشاه رى را بر ( 15 ) ايشان مسلَّط كرد و نام او اوزن ( 16 ) بود ، دگر باره رجوع كردند با معصيت ، خداى تعالى شاپور ذو الاكتاف ( 17 ) را بر ايشان مسلَّط كرد .
قتاده گفت : در اين آيات قضايى كردند بر اين قوم ، چنان كه بينى در اين آيات ( 18 ) به نوبت اوّل جالوت بر ايشان مسلَّط شد ، و هم الذين جاسوا ( 19 ) * ( خِلالَ الدِّيارِ ) * ، * ( ثُمَّ رَدَدْنا لَكُمُ الْكَرَّةَ عَلَيْهِمْ ) *
هامش
( 1 ) . قم ، آط ، آب ، آز ، آج ، لب : ططوس بن ، مل : ملطوس بن .
( 2 ) . آز : اسيانوس ، آج ، لب : اسالوس .
( 3 ) . همهء نسخه بدلها : به شومى .
( 4 ) . مل : در آمد .
( 5 ) . مل : رهين كرده .
( 6 ) . آط ، آب ، آز ، آج ، لب : شد .
( 7 ) . قم ، آط ، آب ، آز ، آج ، لب : ابو بشر .
( 8 ) . مل : آيت .
( 9 ) . آط ، آز ، آج ، لب : صيخابر ابخوزى ، آب : صيخابر الخوزى ، مل : صحار الخزرى .
( 10 ) . آط ، خراب كردن / كردند .
( 11 ) . قم : دگر .
( 12 ) . قم : رويم .
( 13 ) . همهء نسخه بدلها بجز مل سر ، مل : بر سر .
( 14 ) . آط ، آب ، آز : بار دگر ، آج ، لب : بار ديگر .
( 15 ) . قم : پادشاهى را ، مل : پادشاهى .
( 16 ) . قم : روم اوزن ، آط ، آج ، لب : اوروم اوزن ، آب : رزم اوزن ، مل ، آز : رزم اوزن .
( 17 ) . آط ، آب ، آز ، آج ، لب : ذو الاكناف .
( 18 ) . آط ، آج ، لب : آيت .
( 19 ) . اصل آيه چنين است : * ( فَجاسُوا . . . ) *