كرده باشند ، چه ثواب خداى به هر حال ( 1 ) بهتر و بيشتر از عمل ماست .
* ( مَنْ عَمِلَ صالِحاً ) * ، آنگه گفت : هر كس كه او عمل صالح كند و كار نيكو از مردان و زنان ، * ( وَهُوَ مُؤْمِنٌ ) * ، « واو » حال است ( 2 ) ، و او مؤمن باشد ، ما او را زنده داريم زندگانيى خوش .
مفسّران خلاف كردند در اين حيات طيّبة : سعيد جبير و عطا و ضحّاك گفتند :
مراد روزى حلال است براى آن كه مرد عاجلا دراحت ( 3 ) بود و آجلا از تبعه ايمن ( 4 ) بود .
و اين روايت ابو مالك و ابو الرّبيع ( 5 ) است [ 102 - پ ] از عبد اللَّه عبّاس .
حسن بصرى گفت و زيد بن وهب بن منبّه : مراد قناعت است . اين روايت عكرمه است از عبد اللَّه عبّاس .
مقاتل بن حيّان ( 6 ) گفت : العيش فى طاعة اللَّه ، زندگانى در طاعت خداى .
ضحّاك گفت : هر كه او ايمان دارد و عمل صالح كند اگر درويش باشد اگر توانگر ( 7 ) ، زندگانى او خوش بود [ و هر كه او تارك باشد عمل صالح را و ذكر خداى را ، زندگانى او نا خوش بود ] ( 8 ) ابو روق ( 9 ) گفت : مراد حلاوت طاعت است . والبى گفت از عبد اللَّه عبّاس : سعادت است . مجاهد و قتاده و ابن زيد و حسن گفتند : مراد حيات بهشت است كه زندگانى الَّا در بهشت خوش نباشد . * ( وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ [ أَجْرَهُمْ ] ) * ( 10 ) * ( بِأَحْسَنِ ما كانُوا يَعْمَلُونَ ) * ، ما جزاى طاعت ايشان و مزد ( 11 ) ثواب ايشان بدهيم نيكوتر آن كه ( 12 ) كرده باشند . ابو صالح گفت : سبب نزول آيت آن بود كه جماعتى از جهودان و ترسايان و بت پرستان بنشستند و هركس گفت ما بهتريم و فاضلتر ( 13 ) ، خداى تعالى اين آيت فرستاد : * ( مَنْ عَمِلَ صالِحاً ) * .
هامش
( 1 ) . همهء نسخه بدلها بجز قم : حالى .
( 2 ) . همهء نسخه بدلها : راست .
( 3 ) . كذا در اساس ، دراحت / در راحت ، ديگر نسخه بدلها : در راحت .
( 4 ) . قم : تبعت آمن .
( 5 ) . همهء نسخه بدلها بجز قم : ابو ربيع .
( 6 ) . آط ، آج ، لب : مقاتل حيّان ، آب ، آز : مقاتل .
( 7 ) . آط ، آب ، آز : تونگر .
( 8 ) . اساس ندارد ، از قم افزوده شد .
( 9 ) . همهء نسخه بدلها : ابو بكر ورّاق .
( 10 ) . اساس ندارد ، با توجه به ضبط قرآن مجيد و ديگر نسخه بدلها ، افزوده شد .
( 11 ) . همهء نسخه بدلها و .
( 12 ) . همهء نسخه بدلها : آنچه .
( 13 ) . همهء نسخه بدلها بجز قم : فاضلترايم .