امّت ، چنان كه در چند خبر برفت .
و گفتهاند : براى آن كه تثنى ، اى تصرف ( 1 ) اهل الزّعارة الشّرارة عنها ، اهل شرّ را از شرّ باز دارد .
و گفتهاند : براى آن كه نيمهء او ثناست بر خداى تعالى .
و بعضى دگر از علما گفتند : مراد به « سبع مثانى » اين هفت سورت دراز است و آن : « سورة البقرة » و « آل عمران » و « النّساء » و « المائدة » و « انعام » و « اعراف » [ 81 - پ ] و « انفال » و « توبه » به يك جاست .
و مجاهد روايت كرد از عبد اللَّه عبّاس كه : سبع المثانى ، هى السّبع الطَّوال ، و اين قول عبد اللَّه عمر است و ابو بشر و جعفر بن المغيرة و مسلم بن المطير ( 2 ) ، و سعيد بن جبير در يك روايت و مجاهد و عبيد بن سليمان ( 3 ) از ضحّاك .
ثوبان روايت كرد از رسول - عليه السّلام - كه او گفت :
انّ اللَّه تعالى اعطانى السّبع الطَّوال مكان التّوريه و اعطانى المئين مكان الانجيل و اعطانى المثانى مكان الزّبور و فضّلنى بالمفصّل
، گفت : خداى تعالى مرا به جاى نوريت اين هفت سورت دراز داد ، و به جاى انجيل مرا « مئين » داد ، يعنى سورتهايى كه كما بيش صد آيت است ، و به جاى زبور مرا « مثانى » داد و آنگه مرا تفضيل داد به سورتهاى مفصّل .
عايشه ( 4 ) روايت كرد كه رسول - عليه السّلام - گفت : هر كه او اين هفت سورت دراز ( 5 ) بگيرد ، او حبر باشد ، يعنى عالمى .
عبد اللَّه عبّاس گفت : اين هفت سورت را براى آن « سبع مثانى » خواند كه فرايض و احكام و حدود در او مثنّى است .
طاووس گفت و ابو مالك و عوفى از عبد اللَّه عبّاس كه قرآن همه مثانى است ، گفت : نبينى كه خداى تعالى مىگويد : اللَّه نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ كِتاباً مُتَشابِهاً مَثانِيَ ( 6 ) .
هامش
( 1 ) . اساس : يصرف ، به قياس با نسخه بدلها تصحيح شد .
( 2 ) . كذا در اساس و قم ، مل : البطر ، ديگر نسخه بدلها : البطين .
( 3 ) . كذا در اساس و قم ، ديگر نسخه بدلها : سلمان .
( 4 ) . قم رضى اللَّه عنها .
( 5 ) . آب ، مل ، آز ، مش ياد .
( 6 ) . سورهء زمر ( 39 ) آيهء 23 .