مشغول شدند و نيارستند تا از رسول - عليه السّلام - بپرسند . به حجرهء فاطمه - عليها السّلام - آمدند ، و گفتند : يا بنت رسول اللَّه ! پدرت امروز حديثى گفت كه ما از آن سخت انديشناكيم ، اكنون تفضّل كن و براى ما ( 1 ) بپرس كه معنى آن خبر چيست ؟
خاص است يا عام ؟ مراد ، بعضى مردماناند يا جمله ؟ فاطمه - عليها السّلام - بيامد و از رسول - عليه السّلام - بپرسيد ، و اين حال بر او عرضه كرد و بگفت كه : صحابه سخت دل مشغول شدهاند از اين حديث . رسول - عليه السّلام - سلمان را فرمود كه ( 2 ) آواز داد كه : الصّلاة جامعة ، تا مردم در مسجد جمع شدند . آنگه به منبر بر آمد و خطبه كرد ، آنگه گفت : اى مردمان ! من گفتم شما را كه سه خصلت هست كه هر كس را كه آن سه خصلت در او باشد منافق بود ( 3 ) : در حديث دروغ گويد ، و در امانت خيانت كند ، و وعده را خلاف كند . به اين حديث شما را نخواستم ، منافقان را خواستم امّا آنچه گفتم : اذا حدث كذب ، در حديث دروغ گويد ، منافقان را خواستم كه بنزديك من آمدند و گفتند : ما به تو ايمان داريم و به نبوّت تو مقرّيم ، [ من ] ( 4 ) ايشان را باور داشتم ، خداى تعالى آيت فرستاد در حق ايشان : إِذا جاءَكَ الْمُنافِقُونَ قالُوا نَشْهَدُ إِنَّكَ لَرَسُولُ اللَّه وَاللَّه يَعْلَمُ إِنَّكَ لَرَسُولُه وَاللَّه يَشْهَدُ إِنَّ الْمُنافِقِينَ لَكاذِبُونَ ( 5 ) .
امّا آنچه گفتم : اذا اوتمن خان چون امينش دارند خيانت كند ، آن امانت نماز است .
و شرايط دين ، ايشان در آن خيانت كردند و خداى تعالى در ( 6 ) ايشان بفرستاد :
إِنَّ الْمُنافِقِينَ يُخادِعُونَ اللَّه وَهُوَ خادِعُهُمْ وَإِذا قامُوا إِلَى الصَّلاةِ قامُوا كُسالى يُراؤُنَ النَّاسَ وَلا يَذْكُرُونَ اللَّه إِلَّا قَلِيلًا ( 7 ) . و قال : فَوَيْلٌ لِلْمُصَلِّينَ . الَّذِينَ هُمْ عَنْ صَلاتِهِمْ ساهُونَ . الَّذِينَ هُمْ يُراؤُنَ ( 8 ) . و امّا آنچه گفتم ( 9 ) : اذا وعد اخلف ، آن بود كه ثعلبة بن مالك بيامد و گفت : يا رسول اللَّه ! انّ لي غنيمات ، و انّي لمولع ( 10 ) بالسّائمة من گوسپندكى چند دارم و من مولع باشم به چهارپاى ، دعا كن خداى را تا مرا
هامش
( 1 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز مل و مج اين حديث .
( 2 ) . همهء نسخه بدلها : تا .
( 3 ) . مل و آن سه كداماند . اول آن كه .
( 4 ) . اساس ندارد به قياس نسخهء آو ، و اتّفاق نسخهها افزوده شد .
( 5 ) . سورهء منافقون ( 63 ) آيهء 1 .
( 6 ) . مل شأن .
( 7 ) . سورهء نساء ( 4 ) آيهء 142 .
( 8 ) . سورهء ماعون ( 107 ) آيات 4 و 5 و 6 .
( 9 ) . آو ، آج ، لب : گفتيم .
( 10 ) . آو ، آج ، بم : مولع مل : لي مولع .