مردى را ديدم خشن جامه ، درشت خوى ( 1 ) ، درشت اندام كه بيامد و آن جا بايستاد ( 2 ) و گفت : بشارت باد آنان را كه از شما مال جمع كنند و بر هم نهند كه حق تعالى فرداى قيامت از آن داغى سازد كه چون بر پستان مرد نهند به كتفش بيرون آيد ، و چون بر كتفش نهند به پيشانيش ( 3 ) بيرون آيد ، و به آن داغ ، پيشانى و پهلو و پشت ايشان داغ كنند ، گفت : آن همه قوم سر در پيش افگندند و كس با او نگاه نكرد و او را جوابى نداد ، او از ايشان برگرديد و برفت و به بر ستونى ( 4 ) بنشست ، من نزد او فرا شدم گفتم : اى شيخ ! اين سخن كه تو گفتى اين قوم را خوش نيامد ، گفت : ايشان عاقل نيستند ، من پرسيدم كه : اين مرد كيست ؟ گفتند : اين أبو ذرّ غفارى [ است ] ( 5 ) . * ( هذا ما كَنَزْتُمْ لأَنْفُسِكُمْ ) * و اين از جمله آن جايهاست كه قول از او حذف كردند ، و التّقدير : يقال لهم : * ( هذا ما كَنَزْتُمْ لأَنْفُسِكُمْ ) * اين آن گنج است كه براى خود نهادى ، بچشى آن گنج كه نهادى ! و مانند اين در قرآن بسيار است از حذف قول از كلام .
علما خلاف كردند در آن كه آيت در حقّ كه آمد ؟ زيد بن اسلم گفت : عبد اللَّه عمر را از اين آيت پرسيدند ( 6 ) گفت : اين پيش از آن بود كه آيت زكات آمد ، چون خداى تعالى آيت زكات بفرستاد ، زكات را به طهر اموال كرد . مجاهد گفت از عبد اللَّه عبّاس كه : چون اين آيت آمد و مسلمانان بشنيدند ، سخت آمد بر مسلمانان و گفتند :
چگونه توان كردن كه يكى از ما براى فرزندان ضعيف كوچك چيزكى بنهد كه ايشان را مرجعى باشد ؟ آنگه پيش رسول آمدند و گفتند : يا رسول اللَّه ! اين آيت بر ما سخت مىآيد . رسول - عليه السّلام - گفت : ندانى كه خداى تعالى زكات واجب نكرد الَّا براى آن كه مالهاى شما پاكيزه كند به آن ، چون زكات داده باشى آن باقى پاكيزه است ، و مواريث فرض كرد در مالهاى شما كه باز ماند . آنگه گفت : خبر دهم شما را به بهترين كنزى كه مرد نهد ( 7 ) خود را ؟ گفتند : بلى يا رسول اللَّه ! گفت : زنى ( 8 ) صالح كه چون در او نگرد شاد شود ، و چون كاريش فرمايد طاعتش دارد ، و چون غايب شود از او حفظ الغيب او كند . بعضى صحابه گفتند : آيت در حقّ اهل كتاب
هامش
( 1 ) . همهء نسخه بدلها : روى .
( 2 ) . آو ، بم : بيستاد .
( 3 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز مل : پستانش .
( 4 ) . آو ، آج ، بم : استون .
( 5 ) . اساس : ندارد از آو ، افزوده شد .
( 6 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز مل و مج : پرسيدم .
( 7 ) . همهء نسخه بدلها : بنهد .
( 8 ) . آو ، آج ، بم ، لب : زن .