سبت يسبت إذا فعل السّبت و جعل يومه سبتا و عمل فيه ما يعمل فى السّبت .
و حسن بصرى خواند در شاذّ : « لا يسبتون » من الاسبات ، من قولهم اسبتنا أى دخلنا فى السّبت و أجمعنا دخلنا فى الجمعة و جمّعنا حضرنا الجمعة ( 1 ) .
فرّاء گفت عرب گويد : اترانا اشهرنا منذلم نلتق ، أى مرّ بنا شهر . * ( كَذلِكَ نَبْلُوهُمْ بِما كانُوا يَفْسُقُونَ ) * ، همچنين بيازماييم ايشان را به آن فسق كه كردند ، يعنى تكليف بر ايشان سخت كنيم .
محمّد بن الحسن گفت : از حسين فضل پرسيدم كه هيچ حلالى مىيابى كه الَّا بر وجه قوّت به مردم نرسيد و بيامد به ايشان اندك اندك و حرام كه ( 2 ) بر ايشان عام و فايض شد ( 3 ) ؟ گفت بلى قوله : * ( إِذْ تَأْتِيهِمْ حِيتانُهُمْ يَوْمَ سَبْتِهِمْ شُرَّعاً وَيَوْمَ لا يَسْبِتُونَ لا تَأْتِيهِمْ ) * .
عكرمه گفت : روزى در نزديك عبد اللَّه عبّاس شدم ، او را ديدم مصحف در كنار و مىگريست . گفتم : اى پسر عمّ رسول چرا مىگريى ؟ گفت : از اين آيات ( 4 ) كه مىخوانم در سورت اعراف ( 5 ) . گفتم » : آن آيات ( 7 ) كدام است ؟ گفت اين آيات .
آنگه گفت : ايله شناسى ؟ گفتم آرى . گفت : بدان كه به آن شهر ( 8 ) جماعتى جهودان بودند در عهد داود - عليه السّلام - كه بر ايشان صيد ماهى حرام كرده بودند روز شنبه ، و سبب آن بود كه جهودان را تعظيم روز آدينه فرمودند و عبادت در او ، چنان كه شما را فرمودهاند . خلاف كردند و آن روز به شنبه بدل كردند ، خداى تعالى ايشان را امتحان كرد به صيد ماهى در روز شنبه به آنچه كردند از تبديل آدينه به شنبه ، و ذلك قوله : * ( كَذلِكَ نَبْلُوهُمْ بِما كانُوا يَفْسُقُونَ ) * ، خداى تعالى گفت :
چون خلاف كردى ( 9 ) فرمان مرا ، من اين روز بر شما حرام كردم و شما را فرمودم به
هامش
( 1 ) . مل : الجمعات .
( 2 ) . اساس : كرد ، با توجّه به مج ، وز تصحيح شد .
( 3 ) . مج ، وز ، مل ، لت : فايض و بسيار در آمد .
( 7 - 4 ) . اساس : آيت ، با توجّه به مج ، وز تصحيح شد .
( 5 ) . مج ، وز ، مل : سورهء الاعراف .
( 6 ) . مج ، وز ، گفت و ، مل : گفت .
( 8 ) . مج ، وز ، مل در .
( 9 ) . همهء نسخه بدلها بجز بم : كرديد .