آسمان ، و هر هفتاد را بسوخت . مجاهد گفت : ايشان را براى تمام وعده اختيار كرد .
وهب گفت : جماعتى از بنى اسرائيل گفتند ما را باور نيست كه خداى با تو بى واسطه سخن مىگويد ، و اگر چنين بودى همانا تو بنماندى زنده كه هيچ آدمى طاقت ندارد كه كلام او بشنود . و اگر چنين است ، ما را با خود ببر تا ما بشنويم كه خداى با تو سخن گويد . موسى - عليه السّلام - اين هفتاد مرد را برگزيد تا كلام خداى بشنوند . چون بشنيدند ( 1 ) گفتند : ما چه ايمن باشيم كه اين كلام خداست يا كلام شيطان ، ما تو را باور نداريم تا خداى را معاينه نبينيم ( 2 ) .
آتشى بيامد و همه را بسوخت . كلبيّ گفت : هفتاد پير بودند . أبو سعيد [ 201 - پ ] الرّقاشىّ گفت : چهل ساله بودند هر يكى از ايشان .
بعضى دگر گفتند : خداى تعالى گفت از هر سبطى شش كس را برگزين .
چون اختيار كرد هفتاد و دو مرد بر آمدند به عدد . موسى - عليه السّلام - گفت :
هفتاد مىبايد ، دو بنشينى ( 3 ) . مشاحّت كردند و هر كسى گفت : ما از آن نباشيم كه بنشينيم ، تا موسى گفت : هر كه بيايد ( 4 ) به فرمان من و هر كه بنشيند به فرمان من بنشيند ، او را ثواب باشد ( 5 ) بيش از آن كه آن را كه بيايد . يوشع بن نون و كالب بن يوفنا گفتند : ما بنشستيم ، باقى برفتند و آن محال بگفتند و به حقّ خود برسيدند .
* ( فَلَمَّا أَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ ) * ، « رجفه » زمين لرزه ( 6 ) باشد ، چون بگرفت ايشان را رجفه . محمّد بن اسحاق و سدّي گفتند : سبب اين بود كه موسى در حجاب شد و ايشان را ابرى بيامد و بپوشيد و خداى تعالى با موسى به سخن گفتن آمد از امر و نهى و وعظ و زجر و ايشان مىشنيدند . چو ( 7 ) موسى - عليه السّلام - بيرون آمد ، گفت : چگونه شنودى ( 8 ) كلام خداى ؟ گفتند : ما تو را باور نداريم تا خداى را نبينيم ،
هامش
( 1 ) . آج ، لب : بشنودند .
( 2 ) . مل ، آف : ببينيم .
( 3 ) . مج ، وز ، آج ، لب ، آف : بنشينيد .
( 4 ) . مج ، وز : نيايد .
( 5 ) . مج ، وز : نيايد به فرمان من و بنشيند او را ثواب باشد .
( 6 ) . مج ، مل ، لت : لرزه .
( 7 ) . همهء نسخه بدلها : چون .
( 8 ) . مل ، آج ، لب ، آف ، آن : شنوديد .